25, జనవరి 2016, సోమవారం

శ్రీరామసుమంగళి







        సుమంగళి.
        ఎలనాగ సీత పతినే మురిపించన్
        కలహంస సిగ్గుపడగా నడయాడున్
        కలవాణి కోకిలకు గానము నేర్పున్
        తిలకించు భక్తులను దీనత మాన్పన్

      


సుమంగళి.

ఈ సుమంగళీవృత్తానికి గణవిభజన స-జ-స-స-గ.  గురులఘుక్రమం IIUIUIIIUIIUU.  9వస్థానం వద్ద యతిమైత్రి. ఈ వృత్తానికే కలహంస అని మరొక పేరు కూడా కనిపిస్తోంది.

ఈ సుమంగళీవృత్తానికి కల పూర్వకవి ప్రయోగాల గురించి తెలియదు.

ఈ‌వృత్తం‌ నడక చిత్రంగా ఉంది. IIUIUIIIUIIUU అన్న గురులఘుక్రమం IIUI UIII UII UU అని నాలుగు ఖండాలుగా కనిపిస్తోంది. ఇలా  5+5+4+4 మాత్రలుగా ఇది ఎలాంటి తాళానికి ఒదుగుతుందో మరి. చివరి రెండు చతుర్మాత్రాగణాలనూ‌ మరొక మాత్రకు సాగదీసి అవీ‌ పంచమాత్రాత్మకం చేస్తే అప్పుడు త్రిస్రగతిలో‌ రూపకతాళంలో ఉంటాయని చెప్పవచ్చును.

ఎలనాగ సీత పతి నే మురి పించన్
కలహంస సిగ్గుపడ గా నడ యాడున్
కలవాణి కోకిలకు గానము నేర్పున్
తిలకించు  భక్తులను దీనత మాన్పన్




2 వ్యాఖ్యలు:

  1. సీII వేమారు నీ కథల్ వినుచు నుండెడివాడు
    పరుల ముచ్చటమీద భ్రాంతిపడడు,
    అగణితంబుగ నిన్ను బొగడనేర్చినవాడు
    చెడ్డమాటల నోటజెప్పబోడు,
    ఆసక్తిచేత నిన్ననుసరించెడివాడు
    ధనమదాంధుల వెంట దగులబోడు,
    సంతసంబున నిన్ను స్మరణజేసెడివాడు
    చెలగి నీచుల పేరు దలపబోడు
    తేII నిన్ను నమ్మిన భక్తుండు నిశ్చయముగ
    గోరి చిల్లర వేల్పుల గొల్వబోడు.
    భూషణవికాస ! శ్రీ ధర్మపురనివాస
    దుష్టసంహార ! నరసింహ ! దురితదూర

    ప్రత్యుత్తరంతొలగించు

కం. పలుకుడు పలికెడు నెడలను
పలుకుల విలువలకు మురిసి పలికెడు కళలో
నిల గడుగడు నిపుణులు తగ
పలికెడు తెఱగిటుల ననుచు పలుకగ విబుధుల్

(తెలుగులో వ్రాయటానికి అవసరమైతే లేఖిని సహాయం తీసుకోండి. Windows వాడేవారు ప్రముఖ్ IME డౌన్ లోడ్ చేసుకోవచ్చును )

గమనిక: అమోదించబడిన వ్యాఖ్యలు మాత్రమే ప్రచురించబడతాయి.