24, నవంబర్ 2020, మంగళవారం

అసంభావితాలు?


ఈ జిలేబి గారికి బహుసరదా ఐన వ్యాపకాల్లో రెండవది తన బ్లాగులో తానే పుంఖానుపుంఖాలుగా వ్యాఖ్యలు వ్రాసుకోవటం. మొదటి వ్యాపకం గురించి అందరికీ తెలిసిందే ఎక్కడపడితే అక్కడ కందాలను పోలినవి వ్రాస్తూ వీలైన చోట్ల పుల్లలు పెడుతున్నట్లు హడావుడి చేస్తూ ఇల్లేరమ్మలాగా బ్లాగ్లోకం అంతా కలయదిరుగుతూ ఉండటం.

ఆవిడ తన ద్వంద్వం అన్న టపా క్రింద తానే వ్రాసిన ఒక వాఖ్యలో  ఇలా అన్నారు.

ఇందులో రెండు అసంభావితాలున్నాయి. ఏమిటవి ? :)
చిలుకలు, సింహముల్, కరులు చెన్నుగ చక్కెర బొమ్మలాయె నా
వెలుతురు బోవ గుట్టుగ ప్రవేశము చేయుచు కూక లేకనా
యెలుకలు మత్తవారణము నీడ్చెఁ గనుండు కలుంగులోనికిన్,
పిలిచె జిలేబి యయ్యరును భీతిని చెందుచు వంటయింటిలోన్!

ఇక్కడ విన్నకోట నరసింహా రావు గారు అసంభావితాలు అంటే ఏమిటా అని సందేహం వెలిబుచ్చారు. దానికి జిలేబీ‌  గారు వినరా వారూ మీరు తెలుగువారేనా ? అసంభావితాలు అన్న పదం తెలీక పోవడమేమిటండీ  అని హాశ్చర్యం వెలిబుచ్చారు. మరి "ఆంధ్రభారతి" వారు కూడా అటువంటి పదమేమీ లేదు పొమ్మన్నారు అని విన్నకోట నరసింహా రావు గారు మరలా విన్నవించుకొన్నారు. మరి జిలేబీ గారు ఉలకరు పలకరు. చిత్రం.జిలేబీకీ సైలెన్స్ అన్నమాటకీ చుక్కెదురు కదా.

అవునూ? ఈ అసంభావితాలు అంటే ఏమిటీ‌?

ఈ సందేహం మీకూ వచ్చిందా?

ఐతే చదవండి.

ముందు ఒక పదం భావితం అన్నదానిని గురించి తెలుసుకోవాలి. భావితం అన్నది భావితము అనే మాటకు కొంచెం క్లుప్తరూపం. 

భావన అన్న మాట గురించి తెలుసును కదా. ఆలోచన అని దానికి అర్ధం అని కూడ తెలుసును కదా.  అలాగే ఇంచుక్ ప్రత్యయం చేర్చితే ఈ‌ భావన అన్న మాటకు మనకు భావించు అన్న మాట వస్తున్నదనీ తెలుసును కదా. ఇప్పుడు ఈ‌భావించు అన్న మాట గురించి కూడా సాధారణంగా వాడబడే‌మాట కాబట్టి దాని గురించి కూడా తెలుసును కదా. "భావన చేయు" అన్న అర్ధంతో భావించు అన్న మాటను వినియోగిస్తారని అందరూ సులభంగానే గ్రహిస్తారు కాబట్టి ఇక్కడ ఎవరికీ ఏ యిబ్బందీ లేదు కదా.

ఇప్పుడు ఆ భావితము అన్న మాట భావన అన్న మాట నుండి ఏర్పడింది అని సులువుగానే తెలుస్తుంది తెలుగులోకానికి. భావింంచ బడినది భావితము. మనం ఏదైనా వస్తువును గురించి కాని విషయాన్ని గురించి కాని భావిస్తూ ఉంటే, అదేనండీ భావన చేస్తూ ఉంటే ఆ వస్తువో భావనో ఇక్కడ భావితము అన్నమాట. మీరు ఆఫీసు పని చేస్తూనో ఆరో తరగతి పుస్తకం చదువుతూనో పులుసటుకుల్ని గురించి మనస్సులో ఆలోచిస్తున్నారనుకోండి. అప్పుడు ఆ భావితము ఐనది పులుసు అటులుకు అన్నమాట. అన్నమాట కేం‌ లెండి, ఉన్నమాటే.

మీరెప్పుడైనా సంభావన అన్న మాట విన్నారా? వినే ఉంటారు లెండి. ఈ‌సంభావన అన్న మాటకు రెండు అర్ధాలున్నాయి. గౌరవపూర్వకంగా అందిచేది, మనస్సులో చక్కగా తలచుకొనేది అని. నిజానికి మొదట చెప్పిన గౌరవపూర్వకంగా అందించేది అన్న అర్ధం కూడా మనస్సులో చక్కగా ఇష్టపూర్వకంగా తలంచుకొని ఇస్తున్నది అన్న భావన నుండే ఏర్పడిన అర్ధం. కాబట్టి సంభావన అంటే మనస్సులో చక్కగా భావించటం. మనస్సులో భావించటం అన్న అర్ధంలో భావన అంటే సం అన్న ఉపసర్గను ముందు చేర్చి  సం+భావన => సంభావన అనటం ఎందుకంటే ఆ తలంచుకోవటం అన్నది ఎంతో‌ ప్రీతితో చేయటం అని నొక్కి చెప్పటానికి తప్ప మరేమీ‌ లేదు.

 ఏమాటకామాట చెప్పుకోవాలి సంభావన ఇస్తున్నారు అంటే లెక్కప్రకారం ఎంతో‌ ప్రీతితో‌ అదరించి ఏదన్నా ఇస్తున్నారు అని సుళువుగానే అందరికీ‌ బోధపడుతూ‌నే ఉన్నా అన్ని సందర్భాల్లోనూ అది పైపైపలుకే. ఇప్పుడు అలా అంటే మనవాళ్ళకి అర్ధం అవుతూ‌ ఉండవచ్చును కాని పూర్వమూ అంతేనూ అంటేనే గొప్ప హాశ్చర్యం‌ కలుగుతుంది.

ఒకప్పుడు అడిదం సూరకవి గారు ఎవరింటికో పనిబడి వెళ్ళారట. సరిగ్గా ఆనాడు అక్కడ ఆ గృహస్థు ఏదో శుభకార్యం చేసుకుంటున్నాడు. ఎందరో వచ్చారు అక్కడికి సంభావనల కోసం. ఏం చేస్తారు చెప్పండి. ఈ బ్రాహ్మలంతే. నన్నయ్యే అనేశాడు కదా ఆదిపర్వంలో "వసువులు వసుహీనవిప్రులక్రియ  పరగి దక్షిణాశ్రితులైరి" అని. ఈ‌ముక్కలో భలే‌సొగసుగా రెండర్ధాలు వస్తాయి దక్షిణాశ్రితులైరి అన్నప్పుడు. వసువులు దక్షిణదిక్కుగా పారిపోయారని చెప్పటం ఒకటి ఐతే మరొక ఆ పారిపోవటాన్ని డబ్బులేని బ్రాహ్మలు దక్షిణలను ఆశ్రయించి నట్లు అని అనటం. ఏం చేస్తారు గతిలేని వారు, ఎవరో ఇంత సంభావన అని చెప్పి పడేస్తే, ఆ అరకొరకే ఆనందపడి వారిని ఆశీర్వదించి పోవటం తప్ప. సరే ఆ గృహస్థు ఇంటికి అలా దక్షిణలకోసం బోలెడు మంది వచ్చారు. గుమ్మందగ్గర కొందరు వీళ్ళని చూసుకొందుకు ప్రత్యేకంగా ఉన్నారట. అబ్బెబ్బే‌ వాళ్ళు దక్షిణలు ఇచ్చి పంపటానికి కాదండి. సెలెబ్రిటీ బ్రాహ్మల్ని తిన్నగా లోపలికీ, మిగిలిన జనాభాని దొడ్డిలోనికి పంపించటానికి. కార్యక్రమంలో సెలెబ్రిటీలకు దక్షిణలు ఇచ్చి ఆశీర్వాదాలూ పద్యపంచరత్న స్తుతులూ వగైరా అందుకొన్నాక గృహస్థు ఆనవాయితీగా దొడ్డిలోనికి వచ్చాడు అక్కడ పోగైన బ్రాహ్మలకి సంభావనలు ఇవ్వటానికి. అప్పట్లో సెలెబ్రిటీకి రూపాయి సంభావన. రూపాయేనా అనకండి అది నేటి ఒక ఐదొందలైనా చేస్తుంది. దొడ్డిసంభావన లెక్క పావలా. వరసగా అందరూ వచ్చి గృహస్థు దగ్గర పావలా సంభావన పుచ్చుకొని వెళ్తున్నారు. హఠాత్తుగా గృహస్థు ముందుకు వచ్చి చేయి జాచిన ఒకాయన్ను చూసి తెల్లబోయాడు. "అయ్యయ్యో ఇదేమి చోద్యం భావగారూ మీరిక్కడ ఉన్నారేమిటీ‌ లోపలికి దయచెయ్యక" అని గడబిడపడ్డాడు. సూరకవి నవ్వేసి, ఈవేళ ప్రాప్తం ఇంతే‌ భావగారూ అన్నాడట. ఇంతకూ‌ ఇదంతా ఎందుకు చెప్పుకున్నాం‌ అంటే, ఇలా ఇచ్చే‌ దొడ్డిసంభావన అత్యంత ప్రీతిపూర్వకం కాదు కాని ఉట్టి విధాయకం అని తెలుస్తున్నది కదా, దీన్ని బట్టి సంభావన అంటే ఇలా గూడా ఉండవచ్చునూ అని తెలుసుకుందుకు అన్నమాట.

ఇప్పుడు సంభావితము అంటే ఏమిటో మీకు చూచాయగా బోధపడి ఉంటుంది. ఏ విషయం లేదా వస్తువు మనస్సులో ప్రీతిపూర్వకంగా తలచుకోబడిందో అది సంభావితము అన్నమాట. నిజంగా అంతే. ఐతే కవులు కొంచెం‌ డాంబికంగా తమ గణాలూ‌ గట్రా బాగా కుదరటానికీ అనిచెప్పి ఉత్తుత్తినే కూడా భావితము అనటం బదులు సంభావితము అని వాడిపారేస్తూ ఉంటారు. అది మనం గమనించి సందర్భాన్ని బట్టి ఆ 'సం' అన్న ఉపసర్గని కోవలం పూరణాయాసం క్రిందో‌ బడాయి క్రిందో లెక్కగట్టి మరీ అంత పట్టించుకోకుండా ఉంటే సరిపోతుంది.

అలాగని కవులంతా ఊరకే సంభావిత అన్న మాటను భావిత అంటే సరిపోయే చోటకూడా బడాయికి వాడేస్తారని అనుకోకండి. మహాకవులు తెలిసే వాడుతారండీ. కావలిసి వస్తే మీరీ కవిబ్రహ్మ గారి పద్యం చూడండి.

ఉ. నీవును జూచి తట్టి సభనేని వినంబడ దేయుగంబులన్
భూవలయంబులో నది యపూర్వము సర్వమనోజ్ఞ మిష్టభో
గావహ మేక్రియం బడసె నయ్య మహాత్ముఁడు దాన నేమి సం
భావిత భాగ్యుఁ డయ్యెను బ్రభాకర తేజుఁడు ధర్మజుం డిలన్. 

ఎంత గడుసుగా సొగసుగా చెప్పారో చూసారా ధర్మరాజు గారి భాగ్యం గురించి? రాజసూయం తర్వాత రగిలిపోతున్న ధుర్యోధనుడు అంటున్నాడూ, ధర్మరాజు గారి భాగ్యం అక్కడికి వచ్చిన జనం అందరిచేతా సంభావితం ఐనది అని. అంటే ఆ రాజలోకమూ తదితరులూ అందరూ ఆయన భాగ్యగరిమని మనస్సులో మిక్కిలి ప్రీతితో మనస్సుల్లో తలచుకుంటున్నారని అసూయతో రగిలిపోతూ దుర్యోధనుడు 'అయన భాగ్యం సంభావితం ఐనదీ' అంటున్నాడు. అదీ‌ మహాకవి ప్రయోగం అంటే!

మరి అసంభావితము అంటే ఏమిటీ అన్న ప్రశ్న గురించి ఇప్పుడు ఆలోచించాలి. 

ఈ 'అ' అన్న ఉపసర్గను వ్యతిరేకార్థంలో వాడుతాం‌ అన్నది అందరికీ తెలిసిందే. అందుచేత సంభావితము కానిది అసంభావితము అన్న మాట.

మీరు పులుసటుకుల గురించి భావిస్తూ ఉంటే అది సంభావితము అనుకోవచ్చును. భేషుగ్గా అనుకోవచ్చును. మరి ఈ సందర్భంలో అసంభావితములు ఏమిటండీ? ఇక్కడ సంభావితము కానిది అని కదా. అంటే పులుసటుకులు కానిది అని అర్ధం. అందుబాటులో ఉన్నవో కానివో‌ కాని పులుసటుకులు కాని సవాలక్ష ఖ్యాద్యపదార్దాల్లో ప్రతిదీ అసంభావితమే అన్నమాట. 

ఏడ్చినట్లుంది. ఇది ఫలానా అని నిర్దేశించక ప్రపంచంలో నేను తలచుకొనే ఫలానాది కానిది అని డొంకతిరుగుడు ఏమిటీ అనవచ్చును మీరు. మరంతే. అదే అసంభావితము అన్న మాటకి అర్ధం.

ఒక్కసారి జిలేబీ‌ పద్యాన్ని పరిశీలనగా చదివి అర్ధం చేసుకోండి. 

 అయ్యబాబోయ్ అంటారా. నేనూ అదే అంటానండీ. 

ఊరికే‌ మాటవరసకి అర్ధం చేసుకోండి అన్నాను. అందులో జిలేబి సంభావించినవి ఏమన్నా ఉంటే మిగిలినవన్ని అసంభావితాలు అన్నమాట.

అదీ జిలేబీ "ఈ‌ పద్యంలో రెండు అసంభావితాలున్నాయి. ఏమిటవి?" అనటం వెనుక ఉన్న ఆంతర్యం. మరింకేం అవుతుందీ? అంతే‌ కావాలి.

కాని ఎక్కడో తేడా కొడుతున్నదా.

మీరు సరిగానే గమనించారు. జిలేబీ గారి పద్యం (పద్యం లాంటిది!?) చదివిన తరువాత కూడా మీ బుఱ్ఱలు అమోఘంగా పనిచేస్తున్నాయంటే గట్టిబుఱ్ఱలే! అభినందనలు. 

నేనైతే అంత సాహసం చేయలేదు. ఈ వ్యాసం వ్రాయాలి కదా! బుఱ్ఱని జాగ్రతగా చూసుకోవాలి కదా!

సరే విషయంలోనికి వస్తున్నాను.

మీరెప్పుడన్నా కావ్యదోషాలు అన్న మాట విన్నారా?

మూడురకాల దోషాలను కావ్యంలో జాగ్రతగా కవులు పరిహరించాలీ అని పెద్దలు చెప్తారు. అవి అతివ్యాప్తి, అవ్యాప్తి, అసంభవం అనేవి.

అతివ్యాప్తి అంటే అక్కడొక నల్లని కాకి ఉంది అని చెప్పటం‌ లాంటిది. కాకులన్నీ నల్లగానే ఉంటాయికదా. (కోటి కొక బొల్లికాకి ఉంటే ఉండనీండి). కాకి అంటే సరిపోయే దానికి నల్లనికాకి అని చెప్పటం అనవసరం. ఇది అతివ్యాప్తి అంటారు. 

అవ్యాప్తి అంటే అరుదైన విషయాన్ని సాధారణం అన్నట్లు చెప్పటం. అక్కడ పదో పదిహేనో త్రాచుపాములున్నాయి, ఒక్కోటీ పది పది-పన్నెండు అడుగుల పొడవుంది అని చెప్పటం. త్రాచుపాము ఎక్కడన్నా అరుదుగా ఒకటి పదడుగులు ఉందంటే అది వేరే సంగతి కాని ఓ గుంపు త్రాచులు పన్నెండేసి అడుగులున్నవి ఉన్నాయని చెప్పటం బాగోదు. అలా ఎక్కడా ఉండదు. ఇటువంటివి అవ్యాప్తి.

ఇంక అసంభవం అంటే, వాడా గుఱ్ఱాన్ని రెండుకొమ్ములూ‌ గట్టిగా పట్టుకొని లొంగదీసుకున్నాడు అని చెప్పటం వంటిది. కొమ్ములుండవు గుఱ్ఱాలకి. అందుచేత గుఱ్ఱాన్ని రెండుకొమ్ములూ‌ గట్టిగా పట్టుకొని లొంగదీసుకోవటం అసంభవం.

ఇకపోతే నాదృష్టిలో మరొక మూడు కావ్యదోషాలున్నాయి. అవి అనుచితం,అసందర్భం, అసభ్యం అని. ఏదైనా సందర్భంలో  ఉచితం కాని విధంగా విషయం గురించి చెప్పటం అనుచితం ఐతే‌ సందర్భానికి అతకని విషయాన్ని చెప్పటం అసందర్భం. ఇంక అసభ్యం అంటే వేరే చెప్పలా? ఏది (పదుగురు ఉండే‌) సభలో ప్రస్తావించటం‌ నాగరికప్రవర్తన కాదో అటువంటిది పదుగురినీ చదవమని కావ్యంలో వ్రాయటం.

జరగటానికి వీలే లేని విషయాలు అసంభవాలు కదా. తన పద్యంలో అసంభవమైన విషయాలు రెండు ఉన్నాయని సూచించటానికి జిలేబీ‌ గారు "రెండు అసంభావితాలున్నాయి" అని ఉండవచ్చును అనుకుంటున్నాను. రెండు అసంభవాలు అనే అనవచ్చును కదా మరి అసంభావితాలు అనటం ఎందుకు అని మీరు అడగవచ్చును. 

బాగుండండోయ్ నన్నడుగుతారేమిటీ?

ఏమో కొంచెం‌ డాంబికంగా గంభీరంగా ఒక ముక్క వాడుదాం అని అనుకొని అలా అన్నారేమో మరి జిలేబీ‌గారు.

నాకు తెలియదు. ఆ జిలేబీ‌ గారికే తెలియాలి.

మరైతే ఈ వ్యాసం ఎందుకు వ్రాసినట్లూ.

ఎందుకంటే జిలేబీకి ఇంకే‌పనీ తోచక ఒక పద్యం. నాకేమో మరేమీ‌ తోచక ఈ వ్యాసం.

23, నవంబర్ 2020, సోమవారం

కాలమా నీ యింద్రజాలము

కాలమా నీ యింద్రజాలము నన్ను వంచ

జాలదే నేను రామస్వామి భక్తుడ 


వేయించి రకరకాల వేషాలు నాచేత

మాయదారి నటనలు చేయించి

మోయించితివి బాధల  మూటలను నాచేత

రాయిడించినది చాలు రామునిపై యాన


వేలాది యేండ్లు నన్ను పీడించినది చాలు

యేలాగునో నా కీ యినకులేశు

మేలైన కొలువు దొరికె మిగుల హాయిగ నుంటి

చాలించు నీయాటలు జానకిపతి యాన


నన్ను నే నెరిగితినే నిన్ను నే నెరిగితిని

మిన్నకుండుటే యింక  మేలు నీకు

పన్నక హరి భక్తుల పట్ట నుపాయములు

తిన్నగా నుండవె రామ దేవునిపై యాన


22, నవంబర్ 2020, ఆదివారం

ఎంతతడవి నాతప్పుల

ఎంతతడవి నాతప్పుల నేమి లాభము నీకు నే

నెంతవగచి నాతప్పుల కేమి లాభము నాకు


ధనము కొరకు వెంపర తప్పనిదగు తప్పు యీ

తనువు మీద మోహము తగనిగొప్ప తప్పు

మనికి మీద ప్రేముడి మానలేని తప్పు లోక

మునకు భయపడుటే మనిషి బతుకున తప్పు


కాముకుడై యుండుటే కడు పెద్దతప్పు పెద్ద

లేమి బోధించిన వినని దెంతో గొప్పతప్పు

రామనామమును విడచి బ్రతుకుట తప్పు తాను

నీ మనిషి నని మరచుట నిక్కమైన తప్పు


ఎప్పుడు నే చేయునవే యీ తప్పులు ము

న్నెప్పడో నా కలవడినవి యీ తప్పులు

తప్పులని తెలిసి కూడ తప్పని యీ తప్పులు న

న్నెప్పటికి విడుచు రామ యీ తప్పులు


తప్పులను మన్నించుము

తప్పులను మన్నించుము దశరథరామ నేను

తప్పక నీవాడ గద దశరథరామ


తప్పులెన్ని పెద్దలనే దశరథరామ నేను

తప్పులనే చేసినాను దశరథరామ

తప్పక నే దండ్యుడనే దశరథరామ యిట్టి

తప్పు లింక చేయనయ్య దశరథరామ


ధరను మనుజజాతికి దశరథరామ యిదే

తరణోపాయ మనుచు దశరథరామ  

తరచు నామస్మరణమునే దశరథరామ మరచు

తరళితాంతరంగుడను దశరథరామ


విశదయశుడ వీవయ్య దశరథరామ పాప

ప్రశమనైక నాముడవని దశరథరామ

దిశలన్నిట నీతేజము దశరథరామ నిండ

కుశలమె నీవారి కెపుడు దశరథరామ


19, నవంబర్ 2020, గురువారం

అటుతిరిగిన నిటుతిరిగిన

 అటుతిరిగిన నిటుతిరిగిన హరివారలన్నదే

స్ఫుటమైన సత్యము సుజనులార వినుడు


హరి యెడల కలిగెనా పరమప్రేమభావము

హరిని గూర్చి తలచుచుండు నన్నివేళల మనసు

హరిని గూర్చి భావించు నన్నిచోటుల మనసు

హరికన్యము వినబడదా హరికన్యము కనబడదు


హరి యెడల కలిగెనా పరమద్వేష భావము

హరిని గూర్చి తలచుచుండు నన్నివేళల మనసు

హరిని గూర్చి భావించు నన్నిచోటుల మనసు

హరికన్యము వినబడదా హరికన్యము కనబడదు


ఆహరహమును రామరామ యనుచుండెడి వారైన

అహరహమును రామునిపై నరచుచుండు వారైన

అహహా శ్రీరామచంద్రు నందు బుధ్ధి నిలుపుకొనుచు

విహరించుచు నున్నారు వేడుకతో వసుధమీద


తరచుగా నింద్రాదులు

 తరచుగా నింద్రాదులు హరిని జూడ వత్తురు

హరి దౌవారికుల నల్పు లన్నటుల జూతురు


పరమభాగవతుల మని భావించుకొనుచుందురు

పరమభాగవతుల గూడి వచ్చుచుందు మందురు

పరమభాగవతుల దౌవారికుల జయవిజయుల

పరమనిరాదరణ చేసి పలుకరించకుందురు


నిత్యము హరిసన్నిధిలో నిలచియుండు వారల

సత్యమైన భాగ్యగరిమ క్షణమైనను తలుపక

భృత్యమాత్రులే యని యీ పెద్దలు భావించుట

అత్యంతము దుస్సహమని యలిగిరి జయవిజయులు


తనవారల పరితాపము తనకే పరితాపమాయె

సనకసనందనుల వలన శాపము మిష హరిచేసె

ఘనులు జయవిజయులు రాకాసులై విక్రమించ

కనులుతెరచి వారి గొప్ప కనుగొనిరా సురవరులు


18, నవంబర్ 2020, బుధవారం

నాగులచవితి


 


 

నాగులచవితి పాటను బసవరాజు అప్పారావు గారు రచించారు. ఇది కన్యాశుల్కం సినిమాలో ఉపయోగించుకున్నారు.


ఒక ఆసక్తి కరమైన ఐతిహ్యం చెప్తాను.

 తాతల నాటి కథ.  ఒక కుటుంబానికి కులదైవంగా నాగేంద్రుడు ఉన్నాడు. దంపతులు సంతానభాగ్యం కోసం పరితపిస్తున్న రోజుల్లో ఒకనాడు ఒక చిత్రమైన సంఘటన జరిగింది.

ఎవరో వాకిట ముందుకు వచ్చి ఆనాటి ఉదయం "భవతీ భిక్షాం దేహి" అన్నాడు.

ఇంటి ఇల్లాలు ఇన్ని తండులాలు భిక్షతీసుకొని వచ్చి వేసింది.

ఆ బిచ్చగాడు చూడటానికి ఎవరో ఒక సాధువు గారిలా ఉన్నాడు కాషాయవస్త్రాల్లో. అయన భిక్షను స్వీకరించి ఇలా అన్నాడు. "అమ్మా సంతానభాగ్యం లేదని మీరిద్దరూ చాలా విచారంలో ఉన్నారు కదా, నిజమేనా?"

"అవును స్వామీ" అన్నది ఆ గృహిణి.

"మీ ఇలవేల్పు నాగేంద్రుడు. కొన్నాళ్ళుగా అయనకు సరిగా మీ‌యింట ఆదరణ లభించటం లేదు. అందుకే మీకు సంతానం ఆలస్యం అవుతున్నది" అన్నాడు సాధువు.

"అయ్యో అలాగా స్వామీ, ఇప్పుడు మాకు ఏదన్నా దారి చూపండి" అని అమె వేడుకొన్నది.

"భయపడకండి. మీరు కావాలని అలక్ష్యం చేయలేదు. ఇకనుండి శ్రధ్ధవహించండి. నాగుల చవితి వస్తోంది. మీరిద్దరూ‌ ఉపవాసం ఉండి నాగేంద్రుణ్ణి ప్రార్ధిచండి. మీకు శుభం‌ కలుగుతుంది." ఇలా ఊరడించి ఆ సాధువు వెళ్ళి పోయాడు.

నాగులచవితి వచ్చింది. దంపతులు నిష్టగా నాగేంద్రుణ్ణి ఆరాధించి వేదుకొన్నారు.

మరలా కొన్నాళ్ళకు ఆ సాధువు మరలా ఇంటి ముందుకు వచ్చాడు.

గృహిణీ ముఖం విప్పారింది. ఆనందంగా భిక్ష వేసింది.

సాధువు ఇలా అన్నాడు. "మీ‌యందు నాగేంద్రుడు ప్రసన్నుడై ఉన్నాడు."

గృహిణి సంతోషంతో సాధువుకు నమస్కారం చేసింది. అనందంతో ఆవిడ కళ్ళల్లో నీళ్ళు వచ్చాయి.

సాధువు "మరొక్క మాట అమ్మా. ఒకనాటి రాత్రి మీరు శయనించి ఉండగా నాగేంద్రుడు మీ‌పడకగదిలో ప్రత్యక్షం అవుతాడు. ఏమీ‌ భయపడకండి. మీరు నమస్కరించుకోండి. మీకంతా శుభం‌ కలుగుతుంది. మీ‌ పిల్లవాడికి నాగేంద్రుడి పేరు పెట్టుకోవాలి సుమా" అని చెప్పి వెళ్ళపోయాడు.

సాధువు గారు చెప్పినట్లే‌ జరిగింది. ఒకనాటి రాత్రి వారి శయనమందిరంలో ఆయన ఏకంగా దంపతులు యిద్దరి నడుమకు వచ్చి దర్శనం ఇచ్చాడు. 

 బుస వినిపించి. ఏదో‌ మెత్తటి స్పర్శ తగిలి ఇద్దరూ మేలుకాంచారు. మధ్యలో‌ పెద్ద పాము!

ఇద్దరూ‌ భయంతో క్రిందికి ఉరికారు. కరచరణాలు ఆడలేదు వారికి. మెల్లగా సాధువు చెప్పిన విషయం గుర్తుకు తెచ్చుకున్నారు. భయం భయంగానే నమస్కారాలు చేసారు. ఆ నాగేంద్రుడు బయటకు వెళ్ళిపోయాడు.

కొన్నాళ్ళకు వారికి పుత్రసంతానం కలిగింది. ఆ పిల్లవాడికి సుబ్బారావు అని పేరు పెట్టుకున్నారు.

ఆసుబ్బారావు గారు మా పితామహులు.

ఆ నాటి నుండి మా యింటిలో నాగేంద్రుడు అప్పుడప్పుడు ప్రత్యక్షం కావటం వాడుకగా ఉన్నది.

 

*   *   *      *   *   *


ఒక వేసవి కాలం మధ్యాహ్నం. అప్పుడు నేను చిన్నపిల్లవాడిని. అదే‌ పడుకగది. మానాన్నగారు, అయన ప్రక్కన నేను పడుకొని నిదురపోతున్నాం భోజనానంతరం.

భోజనాలవసారాకు ఆ పడుకగది నుండి ఒక కిటికీ ఉంది. అక్కడ నిలబడి మా నాయనమ్మ గారు మెల్లగా పిలుస్తున్నారు మమ్మల్ని.

ముందు నాకు మెలకువ వచ్చింది. మా నాన్నగారిని లేపాను. మా బామ్మ గారు కిటికీ ఆవల నిలబడి "పామురా పాము" అంటూ చెప్తున్నారు.

పడుకగది తలుపులు తెరచి బయటకు వస్తున్నాం.

పడుకగది తలుపులు ఇంటి మధ్యన ఉన్న హాలులోనికి తెరచుకుంటాయి. ఆ హాలులో పైన పెద్ద అటక ఉంది. ఆ అటక ముఖగహ్వరం పడకది గుమ్మానికి ఎదురుగా పైకి ఉండి అక్కడి నుండి చక్కగా కనిపిస్తూ ఉంటుంది.

అటక మీద ముఖద్వారం దగ్గర ఒక నిట్రాటను చుట్టుకొని ఒక పెద్ద తెల్లని సర్పం మాకు దర్శనం ఇచ్చింది.

అందరం చాలా భయపడ్దాం.

చూస్తూ‌ ఉండగానే అది నిట్రాటను దిగి అటక లోపలికి వెళ్ళిపోయింది.

మానాన్నగారు పాములవాళ్ళని పిలిపించారు. వాళ్ళు మాయింటి పెరటి వైపున ఎదురుగా కొంచెం దూరంలో ఉన్న అమ్మవారి గుడి దగ్గరనే ఉంటారు.  వాళ్ళు ధైర్యంగా అటక ఎక్కి గాలించారు. పాము జాడ లేదు.

అటక మీదికి కరెంటు వైర్లు పరిచి ప్రయత్నించారు. మళ్ళా మళ్ళా గాలించారు. 

అటక మీదనే‌ కాదు ఇల్లంతా బాగా గాలించారు, పెరడుతో‌ సహా.

మా నాన్నగారికి ఎవరు సలహా ఇచ్చారో తెలియదు. లేకపోతే ఆయనకే తోచిందో. ఊళ్ళో ఎవరో మంత్రాలు వేసే అయన దగ్గరకు వెళ్ళి మంత్రించిన మినుములు తెచ్చారు. వారిచ్చిన సలహా మేరకు ఆ మినుముల్ని ఇంట్లో అన్ని చోట్లా చల్లాం. ఇంటి బయట పెరట్లోనూ‌ సందులోనూ‌ కూడా చల్లాం. ఇంటి సింహద్వారం ముందూ, పెరటి గుమ్మం దగ్గరా కూడా చల్లాం.

ఐనా మాకు భయంభయం‌ గానే ఉంది.

రాత్రి భోజనాలు కానిచ్చి నిదురపోతున్నాం. అర్ధరాత్రి ఏవో‌ ఘాటు సువాసనలతో‌ మెలకువ వచ్చింది అందరికీ. నిజానికి ఎవరమూ ఆదమరచి నిద్రపోవటం లేదు.

కాసేపు మల్లెపూవుల సువాసన వచ్చింది.

ఆతరువాత మొగలి పూవుల వాసన.

కొద్ది సేపటి మరొక సువాసన.

ఈ వాసనలన్నీ‌ దగ్గరలో ఉన్నట్లే వస్తున్నాయి.

లైట్లన్నీ వేసాం. అప్పటికి ఒకటి రెండు సంవత్సరాల క్రిందటనే‌ ఇంటికి కరెంటు కనెక్షన్ పెట్టించాం.

మా వీధిలో మొత్తం మూడు ఇళ్ళు. అంతే. మాది మధ్యలోని. అటూ ఇటూ‌ఉన్న ఇళ్ళూ మా జ్ఞాతులవే. కుడిప్రక్క ఇంట్లో ఉండే గోపాలం నాకు అన్నయ్య అవుతాడు. అతనూ మరి కొందరూ కర్రలు వేసుకొని వచ్చారు. ఇల్లంతా గాలించారు. పెరట్లో ఒక ఇటుకల దిబ్బ ఉంది. పాము అందులో కాని దూరిందేమో అని వాళ్ళు అనుమానించారు.

ఎలాగో రాత్రి గడిచింది.

ఉదయం మానాన్న గారు మళ్ళా ఆ మంత్రాలు వేసే ఆయనదగ్గరకు వెళ్ళారు.

అక్కడి నుండి తిరిగి వచ్చి మా నాన్నగారు అన్నమాటలు నాకు ఇంకా గుర్తున్నాయి. "నాగేంద్రుడు మన కులదైవం. మనం‌ ఇలా ఆయన్ను తరిమేయాలని మంత్రాలూ వగైరా వేయించటం అపచారం. మనని నాగేంద్రుడు ఏమీ చేయడని దణ్ణం పెటుకుంటే చాలని చెప్పారు."

ఆ రోజున అందరం దణ్ణాలు పెట్టుకున్నాం. మా బామ్మ గారూ, మా అమ్మగారు ఉపవాసం ఉండి పూజ చేసుకున్నారు. 

ఇంక ఆరాత్రి ఏమీ వాసనలు రాలేదు.

 

*   *   *      *   *   *

 

మా యింట్లో అనే‌ కాదు మా తాతమ్మ గారి ఇంట్లో‌ కూడా నాగేంద్రుడిని చాలా నిష్టగా పూజించటం అనే అనవాయితీ ఉంది. మా తాతమ్మగారు నాగులచవితి నాడు చాలాచాలా నిష్టగా ఉండే వారు.

ఒక సారి పెద్దతనం వలన ఆవిడ ఉండలేక ఇబ్బంది పడుతున్నారని అందరూ బలవంతం చేసి ఏ పాలో తాగించారట. అంతే. కొద్ది సేపటికి ఆవిడకు ఒళ్ళంతా బొబ్బలు వచ్చి గందరగోళం అయ్యిందట. ఆవిడ నాగేంద్రుడికి మొక్కుకుంటే ఆ బొబ్బలూ అవీ వెంటనే తగ్గిపోయాయట. నేనిలా 'అట' అంటూ‌ చెబుతున్నాను కాని ఈ‌సంఘటన మా అమ్మగారి ప్రత్యక్షంలోనే‌ జరిగిందని మా అమ్మగారే నాకు చెప్పారు. మా తాతమ్మ గారు మహాతెల్లగా మిసమిసలాడుతూ‌ఉండే వారు పండుముదుసలి ఐనా - అటువంటి వళ్ళంతా బొబ్బలతో ఎరుపెక్కి పోయిందని మా అమ్మగారు అన్నారు. మా తాతమ్మ గారంటే మా అమ్మగారికి చాలా ఆరాధనాభావం ఉండేది.

 

*   *   *      *   *   *

 

మా నాన్న గారు ఉపాధ్యాయులు కాబట్టి మేం‌ మా ఊళ్ళో ఉన్నది తక్కువ ఊళ్ళు తిరిగింది చాలా ఎక్కువ. అప్పుడప్పుడు సకుటుంబంగా స్వంత ఊరికి వచ్చి కొద్దిరోజులు ఉండి వెళ్తూ ఉండే వారం.  మా బామ్మగారు మాత్రం తరచూ మా స్వంత ఇంట్ళోనే దీర్ఘకాలం మకాం వేసి ఉండే వారు.

అలా ఒకసారి స్వంత ఊరికి వచ్చిన మా బామ్మగారు పడకగది అడివిలాగా ఉందని సర్దుతూ ఉంటే పెట్టెలో నాగేంద్రుడు. యధాలాపంగా పైకి తీసి పట్టుకున్నాక తెలిసి కెవ్వున అరిచి బయటకు పరిగెత్తారు.

మళ్ళా మా గోపాలం జనంతో వచ్చి వెతికించాడు కాని ఆ నాగేంద్రుడు జాడ లేదు.

మరొక సందర్భంలో ఇలా సకుటుంబంగా మేము సెలవులకు స్వంత ఊరికి వచ్చి ఉన్న రోజుల్లో మా అమ్మగారు పెరట్లో పని చూసుకొని భోజనాల వసారాలోనికి వచ్చి అనుమానం కలిగి వెనుదిరిగి చూసారు. ఆవిడ దాటి వచ్చింది గుమ్మాన్నే‌ కాదు గడపమీద పరచుకొని ఉన్న నాగేంద్రుణ్ణి కూడా.

ఏముంది, యధా ప్రకారం నలుగురూ చేరి వెదికితే‌ నాగేంద్రుడు పత్తాలేడు. ఎప్పుడో‌ జారుకున్నాడు.

ఇలాంటి సంఘటనలు మరొకొన్ని జరిగాయి.

మా అమ్మగారు ఒకసారి అన్నారు. "నాగేంద్రుడు కూడా మనింట్లో ఒకళ్ళా తిరుగుతున్నాడేమో" అని.

 

*   *   *      *   *   *

 

మా సోదరసోదరీమణుల్లో ఒకమ్మాయి పేరులోనూ ఒకబ్బాయి పేరులోనూ‌ నాగేంద్రుడి పేరును కలుపుకున్నాం. ఆ అమ్మాయి పేరు సూర్యసుబ్బలక్ష్మి, ఆ అబ్బాయి పేరు వేంకట సుబ్రహ్మణ్య వేణు గోపాలకృష్ణ.

మాలో‌ ఆఖరున పుట్టిన వాడికి సత్యప్రకాశ్ అని మా నాన్నగారి పేరు పెట్టుకున్నాం. సత్యప్రకాశ్ తన కుమారుడికి కార్తికేయ అని పేరు పెట్టి నాగేంద్రుడి పేరు పెట్టే సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించాడు.

 

*   *   *      *   *   *

 

ఇప్పుడు ఆ యిల్లు లేదు.

నాగేంద్రుడి దర్శనం కూడా లేదు.

మా కుటుంబంలో ఇప్పటికీ నాగేంద్రుడి పట్ల భక్తి ప్రపత్తులు మాత్రం అలాగే ఉన్నాయి.


11, నవంబర్ 2020, బుధవారం

మాయామర్మము

మాయామర్మము లేని మన రాముడుండగా

మాయదారి మాయ గోల మనకెందుకు దాని

మాయలో పడి చెడుట మనకెందుకు


అది చెప్పే మాటలన్నీ అంత నమ్మరానివి

అది యిచ్చే సుఖము లన్నీ ఆట్టేసేపు నిలువనివి

అది చూపే దారు లన్నీ అథఃపాతాళానివి

అది మన ప్రక్కనుంటే ఆపైన నరకమే


అది ధర్మాధర్మముల ఆలోచన వద్దనును

అది దేవు డనేవాడే అబద్ధము పొమ్మనును

అది తనువున వయసున ఆనంద ముందనును

అది ప్రక్కనుంటే చాలు నంతా తలక్రిందులే


అది ఉన్నాయనే బంధా లసలు లేవు నీకు

అది చెప్పే సత్యాలన్నీ అబధ్ధాల పుట్టలు

అది లేడని చెప్పే దేవు డడిగో మన రాముడు

అది మన ప్రక్క నెందు కవతలకు పొమ్మందాం


అన్నన్న ఆ మాయ

అన్నన్న ఆ మాయ యున్నదే అది

నిన్నిదే తగులుకున్నది


వన్నెలచిన్నెల వయ్యారి ఆ మాయ

నిన్ను కాగలించుకున్నది అది

నిన్నెన్నడు విడువ నన్నది నీకు

కన్నుమిన్ను తెలియకున్నది 


ఎన్నడో వెర్రినాగన్న ఆ మాయ యే

నన్నును చిక్కించుకున్నది అది

నన్ను హరి నెన్న వద్దన్నది నాకు

కన్నప్పుడే తెరచుకున్నది


నన్నేలు హరినే వద్దన్న ఆ మాయనే

తిన్నగ చీచీ పొమ్మన్నా నిపు డది

నిన్నెట్టు విడచునా మిన్నంట రామ

అన్నావా ఇంకెక్కడున్నది


8, నవంబర్ 2020, ఆదివారం

శ్రీవిష్ణుదేవుడీ సీతారాముడు

శ్రీవిష్ణుదేవుడీ సీతారాముడు మా

సేవలుగొను చిరునగవుల సీతారాముడు


ఆజానుబాహుడును యరవిందనేత్రుడును

శ్రీజానకిపతియు నీ సీతారాముడు

రాజసమొలికించుచు రమణితో గద్దియ

పైజేరి యున్నాడు పరమాత్ముడు


నారదాది ఋషులిటు నానారాజన్యులటు

చేరి ముచ్చటించుచుండ సీతారాముడు

కూరిమితో లక్ష్మణసామీరియంగదాదులను

ధీరులతో కొలువైన దివ్యపురుషుడు


సవినయులగు భక్తులు సలుపు విన్నపములకు

చెవులొగ్గుచున్నాడు సీతారాముడు

అవనిజయు తలయూచినట్టి కోరికల కెల్ల

నవుననుచున్నాడీ ఆదిపురుషుడు


7, నవంబర్ 2020, శనివారం

పద్యసంకలనాలు...


 ఆ మధ్య జడశతకం అంటూ‌ ఒక ప్రయత్నం వచ్చింది.

మిత్రులు వలబోజు జ్యోతి గారే అనుకుంటాను ఆ విషయం నాతో అప్పట్లో ప్రస్తావించినది. ఒక వేళ పొరబడితే ఆవిడ నన్ను మన్నించాలి. 

ఈ జడశతకం ప్రయత్నం ఏమిటంటే వీలైనంత మంది కవిశబ్దవాచ్యులం అనుకొనే వారు జడ అనే అంశం పైన కంద పద్యాలు వ్రాసి ఒకరికి పంపాలి. వారు ఆ పద్యాలన్నింటినీ‌ కలిపి ఒక సంకలనంగా వెలువరిస్తారు.

నాకైతే ఆ ప్రయత్నం నచ్చలేదు. అప్పట్లో నచ్చలేదు. ఇప్పుడూ నచ్చటం లేదు అటువంటి ప్రయత్నాలు.

నాకు ఆ ప్రయత్నంలో పాలుపంచుకోవటం వీలుపడదని చెప్పాను.

నా కారణాలు నాకున్నాయి. అందులో ముఖ్యమైనది ఒకటి అప్పట్లో అంటే ఆరేళ్ళ క్రిందటనే శంకరయ్య గారికి ఒక జాబులో చెప్పాను. అది ఇక్కడ ఉంటంకిస్తాను.   సామూహికంగా అన్నమాచార్యకీర్తనలను ఒక గంటసేపు గానం చేస్తే అది ఒక రికార్డు. అదీ లక్షగొంతులు కలిస్తే మరొక రికార్డు. ఎవరికీ భక్తి అవసరం లేదు చూడండి. అది ముఖ్యమైన రికార్డు. సామూహికంగా శతకరచన అన్నది ఒక వినోదం మాత్రమే.  అంతకు మించి మనం దానికి ఏ ప్రతిపత్తినీ ఇవ్వలేము. ఆధునికులు అదే సరైన విధానం అనుకుంటే కాలగతి అనుకోవటమే చేయగలిగింది.

ప్రవృత్తిపరంగా నాకు సాహిత్యం అంటే కేవలం ఒక వినోదం అన్న దృక్కోణం ఎంతమాత్రమూ నచ్చదు. నాకు సంబంధించినంతవరకూ సాహిత్యం అంటే అది ఒక యోగసాధన. అందరికీ అలాగు కాకపోవచ్చును. కాని సాహిత్యవ్యాసంగం అనే దానికి ఒక పవిత్రత అన్నది ఉంటుందని సమాజంలో కవిపాఠకవిమర్శకజనులు భావించాలని నా ఆకాంక్ష. ఎందుకంటే అటువంటి ఆకాంక్ష ఉండినంతకాలమూ సాహిత్యానికి సంబంధించి అందరూ ఎంతోకొంత నిబధ్ధతతో ఉంటారు. అది సమాజానికి మేలు చేస్తుంది.

ప్రస్తుత కాలంలో అవధానాలు పెరిగాయి. సమస్యాపూరణలు పెరిగాయి. పద్యాలను అల్లటం కోసం ఆరాటపడుతున్న వారి సంఖ్య బాగా పెరిగింది. మరి పద్యాల వాసి పెరిగిందా అన్నది చదువరులు కొంచెం ప్రశాంతంగా ఆలోచించుకొంటే బోధపడుతుంది వాస్తవం.

నా ఊహకందినంతవరకూ అనేకులు పద్యాలను అక్షరాలా విస్తళ్ళు కుట్టినట్లు కుడుతున్నారు. సూడోకు గళ్ళలో అంకెలు బేరీజు వేసి ఇరికించి సంబరపడుతున్నట్లు గణాలు సరిపెట్టి పెద్యం ఐపోయిందని ఆనందం చెందుతున్నారు. ఇదంత మంచిదిగా అనిపించటం లేదు నాకు. నేను వట్టి చాదస్తుణ్ణి అంటారా, పోనివ్వండి. అది వాస్తవమే ఐనప్పుడు కాదనటం దేనికి. 

ఒకప్పుడు రావాడ కృష్ణ గారి దగ్గర కొంచెం అభ్యాసం చేసాను బొమ్మలు వేయటం. అప్పట్లో కొంచెంగా వేయగలిగి ఉండే వాడిని లెండి. ఇప్పుడు అదీ‌ లేదనుకోండి. అది వేరే సంగతి. నా బొమ్మలు ఎంత అందంగా ఉన్నాయంటే, ఆయన నాకు అద్దంం, దువ్వెన, పుస్తకం, కత్తిపీట వంటి వాటిని పెన్సిల్ చిత్రాలుగా వేయమని అన్నారు. అయనకు ఒకమాదిరిగా కూడా నచ్చేలా అద్దం బొమ్మ కూడా వేయలేకపోయా నంటే నమ్మండి. ఐనా ఆయన బొమ్మలు వేస్తుంటే ప్రక్కనే కూర్చొని చూస్తూ ఆయన చెప్పే విషయాలు వింటూ ఉండేవాడిని.

ఒకరోజున నాదగ్గర అప్పట్లో ట్యూషన్ కోసం వస్తూ ఉండే సర్కిల్ గారి అమ్మాయి కృష్ణగారిని మాష్టారూ‌ నా బొమ్మ వేయరా అని అడిగింది. అమె చేత కొంచెం‌ బ్రతిమాలించుకొని, ఆయన రెండంటే రెండే నిముషాల్లో ఆమె నోట్‌బుక్‌లో ఒక ఖాళీపేజీలో పెన్‌తో ఒక స్కెచ్ వేసారు. అచ్చుగుద్దినట్లు ఆ అమ్మాయిలాగా వచ్చింది. ఆమె సంబరం మాటల్లో చెప్పలేం. 

చేయితిరిగిన కళాకారుడు ఒక బొమ్మ వేస్తే అది అలా ఉంటుంది. నాలాంటి వాడు లక్షతుడుపులతో బొమ్మని కిట్టించితే అది నరమానవాకారంలో కొంచెం ఉంటేనే గొప్ప, ఇంక పోలికలదాకా ఎందుకు లెండి.

అలాగే చేయితిరిగిన కవి ఒక పద్యంవ్రాస్తే అది కూడా అలా కృష్ణగారి బొమ్మలాగా ఉంటుంది సహజంగా. ఎక్కడా అతుకులబొంతలా ఉండదు మనబోటి వారి పద్యాల్లా.

గళ్ళుకట్టి బొమ్మనకలు వేసి కొలతలు సరిపోయాయి కదా అనుకున్నా ఆ బొమ్మలో సహజత్వం లేకపోతే అది ఎలా దండగో, సహజసుందరమైన పద్యంగా వచ్చేదాకా అతుకుబొతుకుల పద్యాలూ అలా దండగే.

ఇలా అని ఎవరినీ‌ నిరుత్సాహపరచటానికి అనటం లేదు.

ఒకసారి ఎవరో విశ్వనాథవారిని అడిగారు. అయ్యా మీరింతవరకూ ఎన్ని పద్యాలు వ్రాసి ఉంటారు అని. అయన అన్నారూ, నేను ప్రకటించినవి ఒక ముఫ్ఫైవేలుండ వచ్చును. నేను వ్రాసి చించివేసినవి యాభైవేలైనా ఉంటాయి అని. అంటే ఆయన పద్యం పట్టుకుందుకు అంత తీవ్రకృషి చేసారన్నమాట.

ఇప్పుడేం జరుగుతోంది? గణాల్లో అక్షరాలు పొదిగితే చాలు , అది పద్యం ఐపోయింది. దాన్ని ప్రకటించెయ్యటమే!

దానికి తోడు, ఈ‌ బాపతు ఉబుసుపోక పద్యాలను సాహిత్యంగా జనానికి అందిచాలన్న తపన కూడా పెరుగుతున్నది. 

ఆనాటి జడకవిత్వం అన్నది అటువంటి ప్రయత్నం అనుకున్నాను. కాబట్టే దాన్ని హర్షించలేదు. దాని జోలికి పోలేదు.

కుట్టుడు పద్యాల గురించి ఎందుకంత ఆక్రోశం అని అనవచ్చును ఎవరన్నా. అవెలా ఉంటాయో ఒక పద్యం చిత్తగించండి.

కం. వ్యధపెట్టు వ్యవస్థ యొక వ
నధి! గాజులు గల్లుగల్లనఁగ గాండివమె
త్తె ధనంజయుండనిన్ చే
రి ధర్మము ధరణిని నిలువరింప జిలేబీ !

దీనిలో‌ కందపద్యం తాలూకు నడక ఏమాత్రం ఐనా ఉందా? కేవలం గణాలు సరిపోయాయి కాబట్టి, ఏదో దిక్కుమాలిన సాఫ్ట్‌వేర్ దీన్ని కందపద్యం అనేసింది కాబట్టి ఇది కందపద్యం ఐపోయిందా? నిజానికి ఆ సాఫ్ట్‌వేర్ ప్రయోజనం దానికి ఉంది లెండి, కాని దేన్నైనా మనం దురుపయోగం చేయవచ్చును కదా. సందర్భం వచ్చింది కాబట్టి చెబుతున్నాను. నేను కూడా అంతకన్నా దిక్కుమాలిన సాఫ్ట్‌వేర్ ఒకటి అలాంటిది తయారు చేసుకుంటున్నాను. దానికి నిర్దేశించిన ప్రయోజనం దానికి ఉంది.

ఇటుచంటి పద్యాలను నేను పద్యాలనటానికి కూడా ఇష్టపడక గిద్యాలని అన్నందుకు నాపైన కొందరికి కించిత్తుగా కినుక ఉన్నమాట యదార్ధం.

అన్ని విషయాలూ‌ పుస్తకాల్లో ఉండక పోవచ్చు. కాని పెద్దలనుండి కొంత, అభ్యాసం ద్వారా కొంత తెలుసుకోవాలి. దేశికవిత్వంలో పాదాంతవిరామం పాటించితే‌ పద్యాల నడక సాఫీగా ఉంటుంది. లేకపోతే అస్సలు ఉండదు. పదాలు వీలైనంతవరకూ గణాల వద్ద ఆరంభం కావటం మంచిది. ఈ లక్షణాలు మార్గికవిత్వాన్ని కూడా అందగింపచేస్తాయి కాని దేశికవిత్వం విషయంలో ఇవి మరింత ముఖ్యం. ధారాశుధ్ధిగా లేని పద్యాలను చదవటం‌ ఎవ్వరికీ ఆహ్లాదకరమైన అనుభూతిని ఇవ్వదు. వ్రాయండి. పుంఖానుపుంఖాలుగా వ్రాయండి. నిరంతరాయంగా నిర్భయంగా వ్రాయండి. కాని వ్రాసిన ప్రతిపద్యాన్నీ ప్రకటించాలన్న దురదను మాత్రం దూరం‌ పెట్టండి. క్రమంగా మంచి ధార తప్పక వస్తుంది. 

మళ్ళీ మొదటీకి వస్తున్నాను. ఆమధ్య జడ శతకం వచ్చిందన్నాను కదా. దానిని శంకరాభరణం వారు ప్రచురించినట్లు గుర్తు. నాది పొరపాటు కావచ్చును. ఇదెందుకు ఈరోజున ప్రస్తావనకు వచ్చిందంటే  శతకపద్యాలకు ఆహ్వానం అంటూ ఒక బ్లాగుటపా కనబడింది.  అందులో‌ “సత్యధర్మేశ్వరా”అనే మకుటంతో ఒక శతకాన్ని సకలకవీశ్వర శతకంగావెలువరించాలని శ్రీ పద్మాకర్ గురుదేవులు సంకల్పించారు అని చెప్పారు. సకలకవీశ్వరులూ ఒక్కొక్క పద్యం వ్రాయటం ఏమిటీ? ఈరోజుల్లో అందరూ‌ కవులు కావటం‌ కన్నా ముందుగానే‌ కవీశ్వరులు అవుతున్నారు కదా. కాబట్టి ఔత్సాహికులు అందరూ తలకొక పద్యం చొప్పున పంపితే వారు ఒక శతకాన్ని కుట్టి తయారు చేస్తారన్నమాట. అంతకంటే మరేమీ లేదు.

ఐతే ఇక్కడ ఒక ప్రశ్న వస్తున్నది. అందరూ తలొక రకంగా వ్రాస్తారు కదా అని. ఐతే ఏమి. అదొక ప్రతిబంధకం కాదు. కాని నిజమైన చిక్కు మరొకటుంది. ఔత్సాహికులు వ్రాసే పద్యాల్లోని లక్షణదోషాల సంగతి ఏమిటీ‌ అని. అవును కదా. అచ్చు వేసేందుకు పూనుకున్నాక ఆ పద్యాలను సాధ్యమైనంతగా పరిష్కరించాలి మరి. ఎవరో ఒకరు ఈపని చేస్తారు. కాబట్టి పంపేవారు వారికి చేతనైననట్లు వ్రాసి పంపితే పరిష్కర్తలు తప్పులుంటే సరిచేస్తారు. వీరు చెప్పిన మాటల్లో నాకు నచ్చినది ఒకటుంది అది కవులందరూ “సత్యధర్మేశ్వరా”అనే మకుటంతో పద్యాన్ని తాత్పర్యసహితంగా వ్రాసి పంపమనటం. ఇది చాలా ముఖ్యం అని నాస్వానుభవం. పద్యాన్ని దిద్దవలసి వస్తే అసలు కవిహృదయం తెలియటం వలన తద్విరుధ్ధంగా శుధ్ధప్రతి తయారు కాకుండా ఉంటుంది.

అదేమిటీ దిద్దే వారికి ఆమాత్రం పద్యం తాలూకు అన్వయం తెలీదా, మళ్ళా కవి స్వయంగా చెప్పాలా అనవచ్చును. నాస్వానుభవంతో చెబుతున్నాను. రకరకాల కారణాల వలన కవిగారి ఉద్దేశం వేరు పరిష్కర్త సిధ్ధం చేసే పాఠం చెప్పే అర్ధం వేరు కావచ్చును.

ఒక సంకలనానికి నేను కూడా కొంత తటపటాయించిన పిదపనే నాలుగు పద్యాలు పంపాను. (నాలుగు నిబంధన వారు పెట్టినదే). అవి అచ్చయిన పిదప చూసుకుంటే చాలా బాధ కలిగింది. వాటిలో ఒక మచ్చుతునకను మీకు చూపుతాను.

నేను పంపిన పద్యం:

కం. అందర కెపుడు సమస్యల
నందిచెడు ఘనులు శంకరార్యులు రామా
వందనములు వారికి నీ
వెందును రానీకు చిక్కు లెప్పుడు కరుణన్

పరిష్కర్తలు ప్రకటించిన పద్యప్రతి:

కం. అందర కెపుడు సమస్యల
నందిచెడు ఘనులు శంకరార్యులు రామా!
వందనములు వారికి। నీ
వెందును రానీకు చిక్కు లెప్పుడు కరుణన్!!

ఎందుకు అనుకున్నారో తెలియదు, పరిష్కర్తలు నావనే కాదు, అందరి పద్యాల్లోనూ కొల్లలు కొల్లలుగా ఆశ్చర్యార్ధకాలను  చేర్చి ప్రకటించారు. ఇందువలన తెలిసీ తెలియకా చాలా చోట్ల అర్ధవిపరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి. పద్యాల అన్వయాలు మారిపోయాయి! అసలు తెలుగు పద్యాలలో విరామచిహ్నాల అవసరం ఏమీ‌ లేదు. అవి వాడవద్దని అందరికీ‌ నా మనవి.

నేను "రామా వందనములు,  వారికి నీ వెందును రానీకు చిక్కు లెప్పుడు కరుణన్" అని ఉద్దేశిస్తే పరిష్కర్తలు నా నమస్కారాలను రాముడి నుండి ఉపసంహరించి "రామా, వందనములు వారికి" అని అవి శంకరయ్య గారికి అందజేసారు.

నాకు పద్యవిద్యలో ఓనమాలు దిద్దించిన గురుదేవులు స్వర్గీయ వేదుల వేంకటరావు గారు. ఒక సందర్భంలో వేరే ఒక తెలుగుమాష్టారు గారి పద్యాలను దిద్దటం వలను పడక ఆయన భావాలతో నేనే మరలా వ్రాసి ఇచ్చాను పద్యాలు. అవి ఆయన స్టేజీమీద చదివారు. అప్పుడు నేనూ కొన్ని చదివాను అనుకోండి అది వేరే సంగతి. మాగురువుగారు మాత్రం ఉగ్రులైపోయారు. నన్ను పిలిపించుకొని చీవాట్లు వేసారు. భగవంతుడిని తప్ప ఎవరినీ పొగుడుతూ పద్యాలు వ్రాయవద్దని హెచ్చరించారు. ఆయన ఆదేశాన్ని మీరిందెన్నడూ‌ లేదు. అందుచేత ఈ సందర్భంలో శంకరయ్యగారిని ఆశీర్వదించమని రాముణ్ణి వేడుతూ‌ పద్యాలు పంపుతే పరిష్కర్త గారు నా నెత్తిన పిడుగు వేసారు! నాకైతే నా అతితెలివికి తగిన శృంగభంగం ఐనదా అని కూడా అనిపించింది. నేను తేరుకుందుకు చాలా సమయం పట్టింది.

అందుచేత చేతనైతే అవసరం అనుకుంటే నేను పద్యాలను వ్రాస్తానే‌ కాని ఎవరో వాటిని మార్చే అవకాశం ఉన్నచోట ఇకనుండైనా చాలా చాలా జాగ్రతగా ఉంటాను.  

అందుచేత ఇలాంటి సంకలనాలకు పద్యాలను పంపేవారు కొంచెం‌ గమనికగా ఉండాలి. శతకం కాస్తా మిక్చరుపొట్లంలాగా ఉంటే జనం ఆసక్తిగా దాన్ని గ్రహించక పోవచ్చును. అసలు తెలుగుపుస్తకాలను చదివే వాళ్ళే తక్కువ. అటువంటప్పుడు జనం చేత చదివించలేవని ముందే తెలిసిన పుస్తకాల కోసం కవులు శ్రమపడాలా అన్నది ఆలోచనీయం.

అదీ కాక శతకం అంటే ఫలాని కవిగారు వ్రాసారనటం‌ కద్దు. రోజులు మారి ఫలాని గ్రూపు వారు వ్రాసారనో ఫలాని గ్రూపువారు సేకరించారనో అంటారేమో నవీనశతకాల్లో చాలా వాటికి. 

అందుకే   శతకపద్యాలకు ఆహ్వానం అంటూ వచ్చిన ఈ అహ్వానమూ‌ నాకు రుచించక ఒక ముక్క అన్నాను. 

కం. ఒకకవి యొకకృతి చేయుట
యొకవిధమగు సంప్రదాయ ముచితము నటుగా
కొకరొక పద్యము చొప్పున
నొక కలగాపులగపుకృతి యొక శతకంబా?

ఈ అభిప్రాయాన్ని ఉదయం పంపాను కాని వారు ఇంకా అచ్చువేయలేదు. పోనీయండి. వారిష్టం వారిది. నా అభిప్రాయాన్ని విపులంగా ఇక్కడ వ్రాసుకుంటున్నాను. 

6, నవంబర్ 2020, శుక్రవారం

మేలు మేలు మేలు మమ్మేలు రాఘవా

మేలు మేలు మేలు మమ్మేలు రాఘవా
వాలాయముగ మంచి వరములిచ్చేవు

మునులు దేవతలు నిను మొనసి పొగడుచుండ
కనుగొను భాగ్యమే కలుగుచుండ మాకు
మనసులు పులకరించి మంచిదొరవైన
నిను గూర్చి పాడు యోచన చేయగానే

యేమెఱుగని మేమును యించుక పాడగనే
రామచంద్ర నగవులు రాజిలు మోముతో
ఆమాత్రమునకె చాల ఆనందపమంది
మామీద దయలను మానక కురిసేవు

ఎల్లలోకములకు నేలిక వగు నీదు
చల్లని చూపులతో సత్వరముగ మా
కల్లన రాలిపడగ కర్మబంధములు
నల్లనయ్య బ్రహ్మానందమే మాకు

5, నవంబర్ 2020, గురువారం

మీ రిపుడు పాడరే మేలైన కీర్తనలు

మీ రిపుడు పాడరే మేలైన కీర్తనలు
శ్రీరామచంద్రుల చిత్తమలరగ

వారాశిని దాటి లంకపైనబడిన విధమెల్ల
ఆ రావణుడు హతమైన విధమును
చేరి బ్రహ్మ వెన్నుడవని చెప్పిన విధమెల్ల
కోరి కోరి యడుగు జనుల కుతుకము తీర

తీయని గొంతులతో దివ్యప్రభావము గల
యీయమ్మ సీతమ్మ హెచ్చు కీర్తిని
ఆయగ్నిహోత్రుడు నఖిలదేవతలు నపుడు
వేయి నోళ్ళ పొగడిన విధము తెల్పుచు

బత్తితో మీరిప్పుడు పాడగా మిగుల సుతి
మెత్తనైన పలుకుల కొంగ్రొత్త రీతుల
చిత్తమలరగ నేడు సీతమ్మ తల్లికి నృప
సత్తముని గొప్పదనము జనులు మెచ్చగ


మమ్మేలు రాముడా మంచిదేవుడా

మమ్మేలు రాముడా మంచిదేవుడా సీ
తమ్మతో వేగ మాకు దరిసెన మీవే

చిరుచిరు నగవులు గల సీతారాముడా మాకు
వరములీయ వేగమే దరిసెన మీవే
కరుణామయి సీతమ్మా కష్టసుఖముల
నరసి మమ్ము పాలింప దరిసెన మీవే

సురలమొరలు వినెడు వాడ పరమపురుషుడా యీ
నరులమొరలు కూడ వినగ దరిసెన మీవే
ధరాసుతా రామ సహధర్మచారిణీ సీతా
పరమాత్మికా మాకు దరిసెన మీవే

చరాచరసృష్టి నెల్ల చక్కగ నేలే శ్రీ
కరుడ రామదేవుడా దరిసెన మీవే
పరమప్రేమస్వరూపిణీ వరదాయినీ మాకు
కరుణతో సీతా మాత దరిసెన మీవే


4, నవంబర్ 2020, బుధవారం

రామ రామ జయ జయ రామ రామ

రామ రామ  జయ జయ రామ రామ హరి
రామ రామ  జయ జయ రామ రామ

శ్రీమన్నారాయణుడవు రామ రామ మాకై
భూమికి దిగి వచ్చినావు రామ రామ
రామ రామ జయ జయ రామ రామ రఘు
రామ రామ జయ జయ రామ రామ

కామారి వింటి నెత్తిన రామ రామ చెలగి
భూమిజా వరుడవైన రామ రామ
రామ రామ జయ జయ రామ రామ సీతా
రామ రామ జయ జయ రామ రామ

తామస రావణనిధన రామ రామ బ్రహ్మ
కామారిప్రముఖవినుత రామ రామ
రామ రామ జయ జయ రామ రామ విజయ
రామ రామ జయ జయ రామ రామ

శ్రీమదయోధ్యాపతి రామ రామ సర్వ
భూమిపాల సంసేవిత రామ రామ
రామ రామ జయ జయ రామ రామ రాజా
రామ రామ జయ జయ రామ రామ

ప్రేమతో మమ్మేలెడు రామ రామ భక్త
కామితార్ధ దాయక హరి రామ రామ
రామ రామ జయ జయ రామ రామ సుగుణ
ధామ రామ జయ జయ రామ రామ


3, నవంబర్ 2020, మంగళవారం

తలచినంతనే భయము

తలచినంతనే భయము కలుగుచున్నది

కలుగ నీకుమా రామ యిలను నన్నింక


మరల పడుదునో యేమొ మరొక తల్లి కడుపులో

మరల బుజ్జి పాపాయిగ మసలుదు నేమో

మరల నివే చదువులను మానక చదువుదు నేమో

మరల యేనాటికి నీ మార్గము కనుగొందునో


మరల నే తరుణులకో మరల నే ధనములకో

మరల నే పదవులకో మనసగు నేమో

మరల నేయే మిషల నిన్ను మరచి నే నుందునో

మరల నెంత కాలమునకు మనసు నిన్ను పొందునో


మరల నెట్టి తనువౌనో మరల నెట్టి బ్రతుకౌనో

మరల నెందు నునికియౌ మరి యేమగునో

మరల రసన నీనామ మంత్ర మెపుడు చేయునో

మరల నెప్పటికి నీ చరణముల చేరుదునో


జయజయ సీతారామా అంటే

జయజయ సీతారామా అంటే జయములు శుభములు కలిగేను
భయహరుడగు మన రామచంద్రుడు వరములు జల్లుగ కురిసేను

విల్లు పట్టిన వీరబాలుడై విరచెను రాముడు తాటకను
కల్లజేసి రాకాసుల మాయల కాచెను తపసి యాగమును
నల్లనయ్యకు పలికిరంతట చల్లగ మునులు జయజయలు
చల్లని తండ్రికి మొదలాయెనదే యెల్లలోకముల జయజయలు

మెల్లగ శివుని వింటినంటితే ఫెళ్ళున నదియే విరుగుటతో
నల్లనయ్యకు జనకుని సభలో కొల్లలాయెను జయజయలు
ఫుల్లాబ్జాక్షుని గని దేవతలును పొంగి పలికిరి జయజయలు
చల్లని తండ్రికి విస్తరించెనదె యెల్ల లోకముల జయజయలు

చల్లని తల్లికి చక్కని తండ్రికి చప్పున పెండిలి జరిగినది
నల్లనయ్యకు పలికె నంతట నాలుగుదిక్కులు జయజయలు
చల్లని తండ్రికి చక్కని తల్లికి జయజయలే‌  జయజయలు
యెల్లకాలముల నెల్లలోకముల కొల్లలు వీరికి జయజయలు

దేవదేవ రామచంద్ర దీనశరణ్య

దేవదేవ రామచంద్ర దీనశరణ్య నీవు
మావంకకు తిరిగి సుంత మాటలాడవా

మధురమధుర మైన నీ మాటలే చాలు నా
అధరముల మీది మందహాసమే చాలు
సుధలగురియు చల్లని నీ చూపులే చాలు మా
వ్యధలన్నీ తీరు కదా పరమపురుషుడా

మా కనుల కనులు కలిపి మాటలాడ రాదా
మా కష్టసుఖములను మమ్మడుగ రాదా
మా కోరికలను గూర్చి మమ్మడుగ రాదా
మాకు నీ పలుకరింపు మరియాద కాదా

నీ వంటి దొరలేడని నీసేవ చేసేము
నీ వారల మని పలుకుచు నిక్కుచు తిరిగేము
నీవు మా మరియాదను నిలబెట్ట గోరేము
నీవు మా కేడుగడవు నీవు మా దైవమవు

2, నవంబర్ 2020, సోమవారం

రారేల రారేల రాముని సేవకు

రారేల రారేల రాముని సేవకు

వేరెవరిని సేవించకను


కూటికి భ్రమపడి కుమతుల సేవించి

మాటిమాటికి చాటుమాటుగను

గోటను కన్నీరు మీటుచు గడుపగ

నేటికి రాముని చాటున బ్రతుకగ


కోరిన విచ్చెడి కొలువనగా అది

శ్రీరఘురాముని సేవనమొకటే

వారిజనయనుడు బహుసుభుండని

మీరు గ్రహించి మిక్కిలి వేడ్కను 


ఒరులను సేవించి యున్నన్నాళ్ళును

నరులకు లే దానంద మన్నది

హరి రఘురాముని యండను నిలిచిన

నరులదె బ్రహ్మానంద మి దెరిగి


1, నవంబర్ 2020, ఆదివారం

ఇక్కడ పడియుంటివి

ఇక్కడ పడియుంటివి నీ వెక్కడికి పోయేవు
వెక్కసమని సంసారము విడిచిపోలేవు

ఎంత చదివినా నీ విందిందే తిరిగేవు
ఎంత నేర్చినా నీ విందిందే తిరిగేవు
ఎంత జూచినా నీ విందిందే తిరిగేవు
ఎంత చేసినా నీ విందిందే తిరిగేవు

ఎంత వేడినా నీ విందిందే తిరిగేవు
ఎంత వేచినా నీ విందిందే తిరిగేవు
ఎంత రోసినా నీ విందిందే తిరిగేవు
ఎంత గింజుకొన్న నీ విందిందే తిరిగేవు

ఎంత భారమైన నీ విందిందే తిరిగేవు
ఎంత కాలమైన నీ విందిందే తిరిగేవు
పంతగించితే రామ మంతరము చేసితే
సంతసముగ రాముని సన్నిధి చేరేవు

 

30, అక్టోబర్ 2020, శుక్రవారం

రామా రామా నీవు

 రామా రామా నీవు రాకాసుల జంపి

భూమి నేలితివయ్య మున్ను దేవ


ఏమయ్య యీ భూమి యెట్లున్నదో యేమో

మా మీద దయుంచి రామ చూడవే

స్వామీ నీవే వచ్చి చక్కగ మరియొక సారి

కామాసురుల నుండి  కావ రావయ్య


పరుని భార్యను చెరబట్టు వాని జంప

నరుడవై ఆనాడు విరుచుకు పడితివి

హరి హరి ధరను నేడు తరుణుల నాత్మజల

చెరబట్టు తుళువల చెండ వేగమె రావె


నరక రావణులను నమ్మి కొలిచెడి వారు

మరి నీ తప్పులెంచి తరచు వదరువారు

ధరను నిండి కనుబడు తప్పుడు కాలాన

మరియొక సారి వచ్చి మంచిని నిలుపవే


నదురుబెదురు లేనివాడు

నదురుబెదురు లేనివాడు నా దేవుడు

చెదరని విక్రమపు సీతారాముడు


నీటిలో దూరినా వేటలాడెను

నీటబడు కొండనే మీటి యెత్తెను

వాటముగ కోరతో వసుధ నెత్తెను

ధాటిగా పగవాని గోట చీరెను


అన్ని లోకములు తానాక్రమించెను

మన్నింపక పగతుర మట్టుబెట్టెను

మున్నేరు దాటి రిపు మొత్తిజంపెను

పన్నుగా భూమికి బరువుదించెను


చూపరియై దనుజుల రూపుమాపెను

రేపు వచ్చి ఈ కలిని రేవుపెట్టును

తాపముడిపి భక్తుల దయజూచును

నా పాలిట పెన్నిధియై నన్నేలును


శ్రీరామ శ్రీరామ యని

శ్రీరామ శ్రీరామ అని నీవు జపము 

   చేయవిదేమి ఓ జీవుడా

శ్రీరామ నామము చింతించక నెట్లు 

   చేరేవు పరమపదము జీవుడా


భవసాగరమునందు పడియున్న దీనుడ

    బయటపడుదు వెట్టు లో జీవుడా

భవతారణైకమహానౌక శ్రీరామ

     పరమమంత్రమె కాద ఓ జీవుడా

చివరి దాకా నీవు శ్రీరామ మంత్రమే

     చింతించకున్నచో నో జీవుడా

భవతారణము లేదు పరమపదము లేదు

    మివుల విచారించి మేలేమియును లేదు

     

భవదుర్గమారణ్యపరిభ్రమణశీలుడ

    బయటపడుదు వెట్టు లో జీవుడా

భవవనమున దారి బాగా తెలిసిన మంచి

     వాడు రాముడే కద ఓ జీవుడా

చివరి దాకా నీవు శ్రీరాముని చెంత

     చేరకుండిన యెడల నో జీవుడా

భవవనమున నుండి బయటపడుట లేదు

    మివుల విచారించి మేలేమియును లేదు


భవసర్పగాఢపరిష్వంగబధ్ధుడ

    బయటపడుదు వెట్టు లో జీవుడా

ఎవనికి పెనుబామె యింపైన పరుపాయె

    వాడె రాముడు కద ఓ జీవుడా

చివరి దాకా నీవు శ్రీరాము నొడికము

    చింతించక యున్న నో జీవుడా

భవసర్పము నిన్ను వదలుటన్నది లేదు

    మివుల విచారించి మీలేమియును లేదు


29, అక్టోబర్ 2020, గురువారం

ముక్తి కావలయును

 ముక్తి కావలయును ముక్తి నెవ్వరిత్తురు

ముక్తి దేవుడిచ్చును పోయి వాని వేడుము


ముక్తినిచ్చు దేవుడెవరొ ముందుగా తెలుపుడీ

శక్తి కొలది యతని దెల్పు శాస్త్రముల జదివెద

యుక్తియుక్త మన్నటులే యున్నది నీమాట కాని

ముక్తినిచ్చు వాడు శాస్త్రములకు దొరుకబోడు


ముక్తినిచ్చు దేవుడెవరొ ముందుగా తెలుపుడీ

శక్తి కొలదిగా పూజలు సాగించు నతనికై

యుక్తియుక్త మన్నటులే యున్నది నీమాట గాని

ముక్తినిచ్చు వాడు నీపూజలకు దొరుకబోడు


ముక్తినిచ్చు దేవుడెవరొ ముందుగా తెలుపుడీ

శక్తి కొలది వాని మంత్రజపము చేయుదు నేను

యుక్తియుక్త మైన రీతి నున్నది నీమాట నీవు

శక్తికొలది రామనామ జపము చేయుమా యిక


28, అక్టోబర్ 2020, బుధవారం

సభలను నీపేరు

 సభలను నీపేరు చక్కగ వినిపించ

విభుడవు నీవని విదులు నిశ్చయించ


వేడు కన్న మాదే కద వేడుకన నుండ

ఆడి పాడి నర్తింతు మట్టి చోట్ల

చూడ చూడ నట్టి సభలు సొంపుగ నెల్లెడ

వాడక యగుట మాకు పండువాయె


నిను వేడు వారే కద కన నెల్ల రన నుండ

తనివి తీరు మా కట్టి తావు లందు

కనకన నట్టి సభలు కననాయె నెల్లెడ

దినదినము పండువాయె వినుతశీల


అన్ని సభల నీభక్తు లతి మాన్యులై యుండ

నిన్ను పొగుడు వారె యిట్టి నెలవు లందు

ఎన్నడైన నెచటనైన మిన్నంటి నీప్రభ

లన్నిట నిండ పండువాయె మాకు


24, అక్టోబర్ 2020, శనివారం

బాలా నీ వెవరవో

బాలా నీ వెవరవో యేలాగు తెలిసేను
కోలాహలము చేయు కొంటెకోణంగి

తరచు నాకలలలో తనివార నీతోడ
మురియుచు నాటల ప్రొద్దుపుచ్చేను
పరికింప నీవేమొ పరమాప్తవై యుండి
చిరునవ్వుల నన్ను మరపించు చుందువు

ఆటలధిక మాయె నానాటి కానాడు
మాటవరుస కైన మన బంధమేమిటో
నేటికైనను చెప్ప నీకు తోచుట లేదు
మేటి గడుసరి దాచ నేటి కమ్మా నీకు

ఒకవేళ  రామసహోదరి వనుకొందు
ఒక మహాసందేశ మున్న దనుకొందు
ఇక నీవు చెప్పక నెట్లు తెలియునమ్మ
ప్రకటించవే యింక బాల నీ విధము

22, అక్టోబర్ 2020, గురువారం

నమ్మిన వారిని చల్లగా జూచే

 నమ్మిన వారిని చల్లగ జూచే నారామునకు జేజేలు

కమ్మని వరములు కొల్లగ కురిసే కన్నతండ్రికి జేజేలు


ఆజుల దనుజుల తేజము లణచే తోజోనిథికి జేజేలు

రాజన నితడే రాజన నేలిన రాజరాజునకు జేజేలు

జేజేలంతా సతతము మ్రొక్కే సీతాపతికి జేజేలు

రాజలోకపు పూజల నందే రామరాజునకు జేజేలు


పరమవీరులు పడిపడిమ్రొక్కే పరమవీరునకు జేజేలు

పరమహంసలు నిరతము తలచే పరమపురుషునకు జేజేలు

పరమాత్ముడని హరుడు తెలిపిన పరంజ్యోతికి జేజేలు

నరుడై ధరపై వెలసిన శ్రీమన్నారాయణునకు జేజేలు


కాలరూపునకు జగదోద్భవక్షయ కారణమూర్తికి జేజేలు

నీలాంబోధరశ్యామునకు కమనీయగాత్రునకు జేజేలు

మేలుగ సద్భక్తాళిని బ్రోచు దయాలవాలునకు జేజేలు

నాలో నిలచిన నాశరహితునకు నారాయణణనకు జేజేలు


21, అక్టోబర్ 2020, బుధవారం

అప్పా రామప్పా

అప్పా రామప్ఫా నే నొప్ప మరలా పుట్ట

చప్పున మోక్షమే యిప్పించవయ్య


మరల పుట్టి గర్భనరకము చొరలేను

మరల మరణభయము భరియింప లేను

మరల సిరుల కొరకు పరుగు లెత్త లేను

మరల కాపురుషుల మాటలు పడలేను


మరల పుట్టి నిన్ను మరచుదునో యేమొ

మరల మాయ లోన మసలుదునో యేమొ

మరల దుశ్చేష్టలు మరగుదునో యేమొ

మరల నీదయవచ్చు మాటెప్పుడో యేమొ


మరల మరల పుట్ట మరి నా వశము కాదు

మరల మరల నీదు చరణముల పడుదు

మరల మరల నిన్ను మాతండ్రి వేడుదు

మరల మరల నన్ను మరి పుట్ట జేయకు


19, అక్టోబర్ 2020, సోమవారం

రామకీర్తన లివి

 రామకీర్తన లివి రాముని సొత్తు చాల

ప్రేమతో పాడు భక్తవీరుల సొత్తు


విని తరించగోరు నట్టి విబుధుల సొత్తు యివి

పనవిపనవి సంతసించు మనసులసొత్తు

జనుల కందించ గోరు ఘనులకు సొత్తు యివి

తనివారగ చదువుకొను ధన్యుల సొత్తు


భజన చేసి సంతసించు వారల సొత్తు యివి

ఋజువుగా కొలుచుకొను సుజనుల సొత్తు

సజలనయనులై పాడు సర్వుల సొత్తు భవ

రుజాంతకమని నమ్మెడు ప్రజలకు సొత్తు


ధర్మవీరులగచు వెలుగు దాంతులసొత్తు సత్య

ధర్మములను గారవించు ధన్యుల సొత్తు

నిర్మలురగు రామజప నిష్ఠుల సొత్తు యివి

శర్మదాయినులు కాలచక్రము సొత్తు


చదువుల్లో దొడ్డవైన చదువు లేవి

చదువుల్లో దొడ్డవైన చదువు లేవి యవి
చదువు వారి కొదవునట్టి పదవులేవి

చదువవలయు మొదట రామచరిత మందరు అది
చదువుటచే నబ్బు ధర్మాచరణ నిష్ఠ
చదివి రామచరిత మే పదవి పొందు మానవుడు
పదవులు లట్టు లుంచి పుణ్యపదము పాందగలడు

చదువవలయు భారతమును పిదప నందరు అది
చదువుటచే కార్యాకార్య జ్ఞానమబ్బు
చదివి మహాభారత మే పదవి పొందు మానవుడు
పదవు లట్టు లుంచి వాడు ప్రజల మన్నన పొందు

చదువవలయు భాగవతము సర్వజనులును అది
చదువుటచే కలుగును బ్రహ్మజ్ఞానము
చదివి భాగవతము నే పదవి పొందు మానవుడు
పదవులు కాదయ్య వాడు పరమపదము పొందును

బలేబలే చదువులను బాగొప్ప చెప్పితి విటు
కలిసి రా వవి చదివిన కాసులు కలవె
మలి వయసున వాటి విలువ తెలియు మానవుడు
తెలిసి దుఃఖ ముంది యిందే తిరుగుచుండును


రామతత్త్వ మనగ నేమి

రామతత్త్వ మనగ నేమి శ్యామలరాయా శ్రీ

రామతత్త్వ మంటే పరబ్రహ్మ తత్త్వమే


పిల్లికి బిడాల మనే విధ మిదయ్యా కాస్త

వెల్లడించ వయ్య అసలు విషయ మేమిటో

ముల్లోకంబులును ప్రకృతి మూటను కలవు ఆ

ముల్లె పరబ్రహ్మము మూపున కలదు


ప్రకృతి లోనె నామరూపాదులు కలవు ఆ

ప్రకృతి కవలి బ్రహ్మమునకు పట్టవట్టివి

ప్రకృతిజనుల కెట్లు తెలియు బ్రహ్మము గూర్చి ఈ

ప్రకృతి లోని కా బ్రహ్మము వచ్చు నందుకే


వచ్చె నట్లు రాముడై బ్రహ్మ మొకపరి అట్లు

వచ్చిన ఆ రాముని పరమతత్త్వమే

అచ్చమైన బ్రహ్మతత్త్వ మని యెరుగుటయే తా

ముచ్చటగా రామతత్త్వమును యెరుంగుట




ధన్యత చెందెను రామయ్యా

ధన్యత చెందెను రామయ్యా నీ దయచే నా బ్రతుకు
అన్య మెఱుగ నని జాలిచెంది నన్నాదరించి నావు

అంశలు స్థావరజంగమములు నీయందని తెలిసితిని
సంశయరహితుడనై నీపదముల చక్కగ నొదిగితిని

పుణ్యము పాపము రెండును వలదని బుధ్ధి నెఱింగితిని
అన్యులు లేరిట నందరు నీవా రన్నది తెలిసితిని

నిరుపమానమగు నీతత్త్వమునే నిత్యము తలచితిని
పురుషోత్తమ నీపదపీఠికపై పూవై నిలచితిని

నను చేరిన పొగడిక లవి నీవని మనసున తలచితిని
నను తెగనాడెడు వారును నాహితులనుచు సహించితిని

పరమాత్ముడవగు నీ పారమ్యము భక్తి నెఱింగితిని
హరియే నీవని హరుడవు నీవని యాత్మ నెఱింగితిని

శ్రీచక్రస్థిత లలితాపరమేశ్వరివని యెఱిగితిని
నీ చెయిదంబులు సృష్టిమూలమని నిజముగ తెలిసితిని

నిను కీర్తించుట నాభాగ్యముగా మనసున నెంచితిని
మనవిని విని నా కీర్తనలను విని నను మన్నించితివి

ఇసుమంతైనను తనివి తీరదే యెంతగ పొగడిననను
వసుమతి నిటులే పొగడుచు నుండెద వసుధాధిప నిన్ను
 

కోరిన వరమిచ్చువాడె గొప్పదేవుడు

కోరిన వరమిచ్చువాడె గొప్పదేవుడు చాల
కూరిమితో నుండువాడె గొప్పచుట్టము

మరువక నిన్నాదరించు మంచివాడె మిత్రుడు
కరుణామతి నన్నోదకంబు లిచ్చు వాడే దొర
గరువము లేకుండ నీవి కలుగువాడే దాత
తరియించు విద్యనిచ్చు దయాశాలియే గురువు

హరిని గూర్చి తెలుపునదే యసలుసిసలు విద్య
హరికి జోడించు నట్టి కరములే‌ కరములు
హరి పైన నిలచి యుండు నట్టి బుధ్ధి బుధ్ధి
హరియె సర్వస్వమను నట్టి వాడె పో నరుడు

సరగున ఫలించి ఫలమొసంగు నదే మంత్రము
మరియాద నిలుపునట్టి మంచిమాటయే మాట
హరినామములె పలుకు నదియే చక్కని నోరు
తరచు రామతత్త్వమును తడవునట్టిదే మనసు

18, అక్టోబర్ 2020, ఆదివారం

ఇత డిటువంటి వాడె యెఱుగరో మీరు

ఇత డిటువంటి వాడె యెఱుగరో మీరు
చతురత రామునకు సరి వారెవరు

ఎందుబోయి డాగి కొన్న నెదిరించ రాగలడు
క్రింది మీదులను తానై క్రీడించ గలడు
ముందుకురికి మీదికెత్తు భూగోళ మైనను
సందుజూచి యెత్తగల డెందులేని వేసము

మెల్లగాను కాలుపెట్టి కొల్లగొట్టు సర్వమును
కొల్లపుచ్చు నెంతవారి గొప్పలైనను
చల్లని చూపుల నేలు సర్వలోకములను
కల్లలాడు వారి తోడ కలహము లాడును

భూమికి బరువైన వారి బొందపెట్టు చుండును
భూమిని కలిపెత్తనము పోనడగించు
ప్రేమ జూపు భక్తులకు రెట్టింపు సేయుచు
కామితార్ధముల నెల్ల కరుణించు చుండును


17, అక్టోబర్ 2020, శనివారం

రమణీయం బగు రాముని చరితము

రమణీయం బగు రాముని చరితము
విమల ముదారము విబుధార్చితము

హరి నీవే ముష్కరుడగు రావణు
పరిమార్చుమని సురవరు లడుగగ
నరుడై శ్రీమన్నారాయణుడే
పరమాధ్బుతముగ బరపిన లీల

కలుగ రాముడై కమలాపతియే
వెలసెను వేదమె విభుని చరితమై
కలకాల మిది నిలచి యుండునని
తెలిసి కొలుచుటే దివ్య భాగ్యము

ఇల భవతారక మీతని నామము
పలికిన చాలును తొలగును పాపము
కొలుచిన వారికి కొంగుబంగరై
కొలుచును మోక్షము కూరిమితోడ

16, అక్టోబర్ 2020, శుక్రవారం

రామచిలుక నుడువవే

రామచిలుక నుడువవే రమ్యముగ హరి పేర్లు
రామ రామ రామ రామ రామ రామ రామ రామ

ఏమి తెలివితేటలే రామచిలుక నీవి బలే
రామ నామ మంటేనే ప్రేముడి కడు హెచ్చటే
కామించి అది యొకటే గడగడా పలికేవే
ఏమే శ్రీహరికి పేర్లెన్నెన్ని లేవే

సరే వినుము శ్రీరామ జయరామ సీతారామ
తరణికులపవిత్రరామ దశరథాత్మజరామ
పరమసుగుణధామరామ పౌలస్త్యవిరామరామ
కరుణాసాగరరామ భక్తవరదరామ

బలే మంచి చిలుకవే బంగారు చిలుకవే
పలుకమంటె రామనామ భజన చేయు చిలుకవే
కులుకుచు శ్రీరామునే కొలుచుకొనే చిలుకవే
తెలిసినదే నీవు సీతాదేవి చిలుకవే

15, అక్టోబర్ 2020, గురువారం

రామచంద్రుని మరువగరాదు

రామచంద్రుని మరువగరాదు సుజనులార
ప్రేమతో సేవించి పెంపుగొనుడు

ఒక్కడైన రామునకు మ్రొక్కకుండ మీరు
చిక్కులు కొని తెచ్చుకున్న చింతలయ్యేను
చక్కగా విచారించి సాగుడయ్య రేపకడ
మిక్కిలి విచారించ మీ కేమిటికి

అవియు నివియు కోరి మీ రన్యదేవతలను
పవలు రేలు కొల్చినను ఫలమే ముండు
భవబంధమోచనుడు రవికులేశ్వరుడని
యవగతము కాక లే దావలి యొడ్డు

ఇతరులను కొలుతురా యిచటనే యుందురా
ప్రతిదినమును శ్రీరాముని ప్రార్ధింతురా
మతిమంతులార మీరు మంచి మార్గ మెంచి
ప్రతిఫలముగ మోక్షమును బడయ వలయును

నీవేలే నా నిజమిత్రుడవు

నీవేలే నా నిజమిత్రుడవు
నీవే నా ప్రాణేశ్వరుండవు

నరుడవు కమ్మని నను పనిచితివి
కరుణామయ నే కాదనగలనా
నిరుపమానుడ నిను పొగడుటకై
నరలోకములో తిరుగుచుంటిని

నిను మరిచిన దిన మనునది కలదా
నిను పొగడని దిన మనునది కలదా
దినకరవరకుల తిలక నీవే
మనసున నెరుగుదు వని తలచెదను

జననుత రామా జగదభిరామా
దనుజవిరామా తరచుగ నిటులే
మనుజుడ నగుచు మరి నిను పొగడుచు
మన నెయ్యమును మరువక యుందును




12, అక్టోబర్ 2020, సోమవారం

ఐదైదు గుమ్మాలున్న అందమైన యిల్లిది

 ఐదైదు గుమ్మాలున్న అందమైన యిల్లిది

నీదేలే నీదేలే నీవు నాకిచ్చినదే


నీ పనుపున నేనున్నను నీదేగా యీయిల్లు

నా పని నీయింట నుండి నీపనులు సేయుటయే

కాపలా వాడననుము కావలసివాడ వనుము

ఓ పరమాత్మ నన్నిట నుంచితి వే నుంటిని


నా యింటికి రమ్మని జనాంతికముగ నందును

నాయిల్లా నిజమున కిది నీయిల్లని యెరుగనో

నీ యింటికి వచ్చి పోను నిన్ను నే పిలిచెదనో

నా యిల్లని జగమనుకొను నీ యింటికి రావయ్య


పదునాలుగు లోకముల ప్రతిగృహము నీయిల్లే

సదయ నీవు నన్నుంచిన చక్కని యీ యింటిలో

ఎదురు చూచుచుంటి నయా ఎపుడు వత్తువో యని

పదము లిందు మోపవయా పతితపావన రామ


మాయమ్మ సీతమ్మతో మాయింటికి రావయ్యా

మాయమ్మ సీతమ్మతో
మాయింటికి రావయ్యా

దశరథనందన ధర్మవివర్ధన
ప్రశమితరావణ పాపవిదారణ
యశోవిశాల దయామయ రామయ
దిశలను వెలిగించుచు నేడే

ధర్మాత్ములు నీతమ్ములు మువ్వురు
నిర్మలహృదయులు నీతో‌ నడువగ
కమ్మని మారుతి గానము వినుచు
నిమ్ముగ నీ వూరేగుచు నేడే

కలిగిన వాడను కాకపోయినను
కలిగిన వాడను కాదా భక్తి
యిలలో ధనమన నిదియే‌ కాదా
తెలిసిన వాడవు దేవా నేడే

10, అక్టోబర్ 2020, శనివారం

అరుబయట స్థలమున హాయిగ ఏకాంతమున

అరుబయట స్థలమున హాయిగ ఏకాంతమున
శ్రీరామ నిను ధ్యానము చేసుకొను భాగ్యమేది

పుట్టిచచ్చుటను మాన్పు పురుషార్ధమును పొంద
గట్టిగా ప్రయత్నించ గలమా మా బోంట్లము
పుట్టించి లోకముల పోషించు విభుడవే
యట్టి నిన్ను తలచుకొనుట కైన తీరి కున్నదా

ముక్కుక్రింది గోతి కింత ముద్దవేయు పనిలోనే
దిక్కుమాలిన జీవితాలు తెల్లవారుచున్నవి
మక్కువతో‌ నిన్నొడలు మరచి ధ్యానించు నంత
చక్కని యవకాశము దక్కుటే యఱుదు కదా

పురాకృత కర్మముల బూదిచేయు నీస్మరణ
దొరకుటయే పదివేలు కరుణామయ మాకు
నరుల బాధ లెఱిగిన నారాయణ మా సకృత్
స్మరణమాత్రమున నీవు సంతుష్టుడ వగుము

రామనామ మొక్కటే రాదగినది నోట

చిన్నప్రశ్న సమాధానము చెప్పవయ్య
అన్నన్న ఎంతమాట అడుగవయ్య

ఏమయ్యా దైవ మంటే యెట్టు లుండును
రాముని వలె నుండును రాముడే దైవము

ఏమయ్యా ధర్మ మంటే యెట్టు లుండును
రాముని వలె నుండును రాముడే ధర్మము

ఏమయ్యా సత్య మంటే యెట్టు లుండును
రాముని వలె నుండును రాముడే సత్యము

ఏమయ్యా సద్గురువన నెట్టు లుండును
రాముని వలె నుండును రాముడె సద్గురువు

ఏమయ్యా అన్నిటికిని రాము డందువు
రాముడే జవాబు నీ ప్రశ్న లన్నిటికిని

రామనామ మొకటి తప్ప రాదా నీ నోట
రామనామ మొక్కటే రాదగినది నోట

రాముడే ఆదర్శము

భూమినున్న జనులకెల్ల రాముడే ఆదర్శము
రామతత్త్వమె కాలసాగరరమ్యదీపస్తంభము


సృష్టి నెనుబదినాల్గులక్షల జీవగణము లందున
సృష్టికర్త మనుజజన్మము చేసె నతిశ్రేష్ఠముగ
దుష్జమార్గము లందు బోవక తొలగక సత్పథమును
శిష్టులై శ్రీరామభక్తవిశిష్టులై తరియించుడు


ఎవరి కేది ప్రాప్తమో అది యెట్టులైనను కలుగదా
ఎవరి కెవరీ లోక మందున నేల కార్పణ్యములయా
చివరి కందర కున్న చుట్టము భువిని రాము డొక్కడే
పవలు రేలును రామచంద్రుని భక్తితో సేవించుడు


నిత్యము శ్రీరామచరితము నెమరువేయు మనుజుని
సత్యముగ పరమేశ్వరుని కృప సర్వవిధముల కాచును
భృత్యుడై శ్రీరాముని సేవించు నట్టి మనుజడు
స్తుత్యుడా దేవతలకైనను సుజనులారా నిక్కము

17, సెప్టెంబర్ 2020, గురువారం

హరి హరి హరి హరి యనరాదా

 హరి హరి హరి హరి యనరాదా శ్రీ
హరి మావాడని యనరాదా

హరి కన్యులు లే రనరాదా శ్రీ
హరి మా హితుడని యనరాదా
హరి నావాడని యనుకొన నొల్లని
నరజన్మము వృధ యనరాదా

హరియే చుట్టం బనరాదా శ్రీ
హరియే నేస్తం బనరాదా
హరియే తనవా డనుకొననిది ఆ
నరజన్మము వృధ యనరాదా

హరినే యఱసెద ననరాదా శ్రీ
హరినే కలిసెద ననరాదా
హరిని కలియుటం దభిరుచి లేని
నరజన్మము వృధ యనరాదా

హరి సేవయె చాలనరాదా శ్రీ
హరి సేవను మురియగరాదా
హరి సేవలలో మురియని జన్మము
హరి హరి వలదని యనరాదా

హరియే దైవం బనరాదా శ్రీ
హరినామము చాలనరాదా
హరినామము రుచిమరుగని జన్మము
హరి హరి వలదని యనరాదా

హరి భక్తియె గొప్పనరాదా శ్రీ
హరి భక్తులు ఘను లనరాదా
హరి భక్తిని సొంపారని జన్మము
హరి హరి వలదని యనరాదా

హరి భజనము చేయగరాదా శ్రీ
హరి భజనమె సుఖ మనరాదా
హరి భజనలతో నలరని జన్మము
హరి హరి వలదని యనరాదా

హరి దాసుల గలియగరాదా శ్రీ
హరి దాసుడె నరు డనరాదా
హరి దాసుల మరియాద చేయనిది
నరజన్మము కాదనరాదా

హరి విశ్వేశ్వరు డనరాదా శ్రీ
హరియే విశ్వం బనరాదా
హరి విశ్వాత్మకు నెరుగని జన్మము
హరి హరి వలదని యనరాదా

హరియే గతి యని యనరాదా శ్రీ
హరిని మరువరా దనరాదా
హరిని మరచితే యధోగతే ఆ
నరజన్మము వృధ యనరాదా

హరియే రాముం డనరాదా ఆ
హరియే కృష్ణుం డనరాదా
తరచుగా హరిని తలచని జన్మము
హరి హరి వలదని యనరాదా

హరి మావాడని యనరాదా శ్రీ
హరి మావాడని యనరాదా
హరి మావాడిక యన్యుల సంగతి
హరిహరి వలదని యనరాదా

19, ఆగస్టు 2020, బుధవారం

ముచ్చటగా మూడు రాజధానులు.

రాష్ట్రానికి మూడు రాజధానులా అని ఆశ్చర్యపోయిన వాళ్ళ, పోతున్న వాళ్ళ, ఇంకా ఇంకా పోబోతున్న వాళ్ళ సంఖ్యే చాలా ఎక్కువగా ఉందని అనిపిస్తోంది.

అలాగే కొంపములిగిపోతోంది అని విచారపడుతున్న వాళ్ళ, విచారంలో కూరుకుపోతున్న వాళ్ళ సంఖ్య కూడా ఎక్కువగానే ఉన్నట్లుంది.

అలాగే ఈవిషయంలో ఆశ్చర్యం అనే మెదటి అంకం దాటి ఆగ్రహం అనే ద్వితీయాంకంలో గంతులేస్తున్న వాళ్ళ సంఖ్యా, ఆ అంకంలో ప్రవేశించ బోతున్న వాళ్ళ సంఖ్యా కూడా బాగానే ఉంది.

ఏదైనా అహితం మీదికి వస్తే మనుష్యస్వభావం‌ మొదట అదంతా అబధ్ధం అలా జరిగి ఉండదు, అలా కాదులే అంటూ నిరాకరణకు దిగుతుంది. ఆ తరువాత మెల్లగా పరిస్థితిని ఆకళింపు చేసుకున్న పిదప ఆవేశపడటం, ఆగ్రహపడటం. ఆ తరువాత పరిస్థితి ఇలా రాకుండా ఉండవలసినదనీ దానికి గాను ఇలా జరిగి ఉండవలసినదనీ అలా జరిగి ఉండవలసినదనీ వాపోవటం. ఆ తరువాత నైరాశ్యంలో కూరుకు పోవటం. చిట్టచివరికి జరిగిందేదో‌ జరిగింది, ఎలాగో అలా సర్దుకుపోదాం అనో ఇదీ‌ మనమంచికే వచ్చింది అనో‌ మనస్సును కుదుటపరచుకోవటం జరుగుతుంది.

అసలెందుకు అశ్చర్యపోవటం. ఆందోళన పడటం, ఆగ్రహపడటం  వంటివి మూడు రాజధానుల విషయంలో అంటే ఇది ఆంధ్రులు ఊహించనిది కాబట్టి, అది ఆ జనంలో ఒక విపత్తుగా భావనకు వచ్చింది కాబట్టి.

నిజానికి అనుకోనివి జరగటం, నష్టపోవటం, దుఃఖపడటం వటివి ఆంద్రులకు జాతిసహజమైన లక్షణాలు. ఇందులో కొత్తగా వచ్చినది ఏమీ లేదు. ఇది అటువంటి సాధారణమానవులు అనుకోని మరొక ఉపద్రవం ఐతే మాత్రమేం, అది ఆంధ్రులకు ఆనవాయితీగా వచ్చే చిక్కుల్లో మరొకటి. అంతే.

ఆంద్రులు అని ఉన్నారు చూడండి. వారికి ప్రథాన జాతి లక్షణం ఏమిటో తెలుసునా? అనైక్యత. వాళ్ళలో ఎన్నడూ ఐకమత్యం అన్నది లేదు. ఇద్దరు ఆంధ్రులు ఒక చోట చేరితే అక్కడ మూడు పార్టీలు కనిపిస్తాయి. ఆ ఇద్దరూ‌ చెరొక పార్టీ, ఆ యిద్దరూ‌ కలిసి పేరుకు మరొక పార్టీ. ఇంత గొప్పది వీళ్ళ ఐక్యత.

ఎప్పటికప్పులు చిక్కులు కొని తెచ్చుకోవటం అన్నది వీరి అద్భుతమైన అనైక్యతావరసిధ్ధికి ఫలంగా లభించిన మరొక చక్కని లక్షణం.

ఒకప్పుడు ఉమ్మడి మదరాసు రాష్ట్రంగా తెలుగువారు అరవలతో‌ కలిసి ఒకే‌ రాష్ట్రంగా ఉన్నారు. తరువాత అరవలూ‌ ఆంధ్రులూ వేరు వేరు రాష్ట్రాల క్రిందకు వచ్చారు. ఆ విడిపోతున్న సందర్భంలో మదరాసు ఎవరిదీ‌ అన్న ప్రశ్న వచ్చింది. అది చెన్న(ప్ప)పట్టణమూ - చెన్నపురీ అక్కడ తెలుగువారమే‌ ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నాం అది మాదే అని ఆంద్రులూ అలా వీల్లేదు మదరాసు మాదే‌ అని అరవలూ చాలా గట్టిగానే‌ గొడవ పడ్డారు. మన ఆంధ్రావారిలో రాజకీయనాయకులు మాత్రం ఎంత కాదన్నా ఆంధ్రా రక్తం ప్రవహిస్తున్న మహామహులే‌ కదా. వాళ్ళలో ఉన్న అద్భుతమైన అనైక్యత అన్నది అరవలకే‌ లాభించింది. ఫలితాంశంగా కట్టుబట్టలతో ఆంధ్రులు బయటకు వచ్చారు. నిర్వేదంతో‌ మన ఆంధ్రాడబ్బులతో మదరాసులో రోడ్లు వేసి వచ్చాం - మనకు చిప్పమిగిలింది అనుకున్నారు.

ఒకసారి దెబ్బతింటే బుధ్ధిరావాలి కాని అలా వస్తే ఆంధ్రులు ఎందు కయ్యారూ?

తెలంగాణా వచ్చి ఆంధ్రాలో కలిసింది. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ రాష్ట్రం ఏర్పడింది. దానికి దారితీసిన కారణాలూ వగైరా ఇప్పుడు చర్చించి ఉపయోగం‌ ఏమీ‌ లేదు కాని, ఆ కారణాల్లో అప్పటి హైదరాబాదు సర్కారు వారి తీర్మానం‌ కూడా ఒక కారణం అన్నది మాత్రం నిజం. పదేళ్ళూ దాటాయోలేదో ప్రత్యేక తెలంగాణా పోరు మొదలు.  దానికి రిపార్టీగా కాబోలు జై ఆంద్రా ఉద్యమం మొదలైంది. ఇదేమిటీ‌ అనకండి. ఐకమత్యంగా ఉంటే తెలుగువాళ్ళు ఎలా అవుతారు, ముఖ్యంగా అంద్రులు? చివరికి ఇందిరమ్మ గారు చచ్చినా తెలంగాణా ఆంధ్రా విడదీయం అని తేల్చి పారేసారు. కాని మరొక కొన్ని దశాబ్దాల తెలంగాణా ప్రతేకవాదం చేసిన ఒత్తిడి చివరికి ఫలించి అత్తగారు ఇవ్వనన్న ప్రత్యేక తెలంగాణా రాష్ట్రాన్ని కోడలు గారు సోనియమ్మ తన స్వలాభం లెక్కలు బాగా వేసుకొని మరీ ఇచ్చింది.

ఫలితం? మరలా ఆంధ్రులు హైదరాబాదును వదులుకొని ఈసురో మంటూ రోడ్డున బడ్డారు. ఒకప్పుడు మద్రాసులో కాసులు క్రుమ్మరించి చెడ్డది మరచి హైదరాబాదుకు ఆంధ్రాసొమ్ములు తరలించి దెబ్బతిన్నాం అని ఆంధ్రులు అనవచ్చును కాని దానికి తెలంగాణా వారిని తప్పుపట్టలేరు కదా?

ఆరోజుల్లో వాళ్ళు వచ్చి మాతో‌ కలిస్తే‌ మేం ద్రోహం చేసామంటున్నా రిప్పుడు అని ఆంధ్రావాళ్ళు వాపోయి లాభం లేదు. ఆ కలయికకు కారణమైన రాజకీయ కుట్రలని ఏవున్నాయో అవన్నీ అంధ్రారాజకీయవాదులే చేసారు కాబట్టి మోసగాళ్ళు ఆంద్రావాళ్ళే అంటున్నారు ఈరోజున తెలంగాణా నాయకులు.

జరిగిందేదో‌ జరిగింది. యధావిధిగా కొత్త రాజధానికోసం వేట ఆట మొదలైంది. వినూత్మ ఆంధ్రాకు మొదటి ముఖ్యమంత్రి గారు రాష్ట్రం మధ్యలో రాజధాని ఉండాలీ, అది అంతర్జాతీయ నగరం ఐతే ఆంధ్రా అభివృధ్ధి చెందుతుందీ‌ అంటూ‌ అమరావతిని రాజధానిగా ఏర్పాటు చేసారు. పైగా అది అభివృధ్ధిచెందటానికి మార్గాలంటూ ఏవేవో‌ స్కీములూ‌ చెప్పారు.

ఎన్నికలొచ్చాయి మరొకసారి.

అధికారం చేతులు మారింది.

అధికారంలోనికి వచ్చిన వారి దృక్పథం వేరేగా ఉంది.

ప్రత్యేక తెలంగాణా ఉద్యమం మొత్తానికి ఫలించిందా లేదా?  అ తెలంగాణా ఇలా వచ్చింది లెండి, అలా వచ్చింది లెండి అని ఏదేదో‌ మాట్లాడి లాభం లేదు. వచ్చిందా లేదా అన్నదే‌ ముఖ్యం. క్రియా సిధ్ధి ర్భవతి మహతాం‌ నోపకరణే! అంటే ఇదే. ఫలితం‌ దేని మహత్తు వలన వచ్చింది అన్నది  కాదు ఫలితం రావటంలోనే‌ మహత్తు ఉంది. 

ప్రత్యేక రాయలసీమ ఉద్యమం అంటూ‌ ఒకటి ఉంది అని మర్చిపోతే ఎలా ఆంధ్రులు? ఎవరికన్నా గుర్తుందో‌ లేదో రాయలసీమను కర్ణాటకలో కలపండి అని ఒక అభిప్రాయమూ‌ ఆప్రాంతపు నాయకులు వినిపించారు ఈమధ్యనే.

జరిగిన అనుభవాలను దృష్టిలో పెట్టుకొని ఐనా దీనిని గురించి నేడే‌ ఆలోచించటం‌ మంచిది. ఆంధ్రులు ఎంతో‌ గొప్ప వారు. వారిలో కొందరు ఆంధ్రావిభన కోసం ఉద్యమాలు చేసి తీరుతారు. ఎవరి కారణాలు వారికుంటాయి.

మరలా ఎన్నోసారి రాజధాని లేని రాష్ట్రం ఆంధ్రులు ఏర్పాటు చేసుకోవటం, అభాసు పాలు కావటం జరగాలి? 

అసలీ‌ ఆంధ్రరాష్ట్ర ఇలా ఇంకెన్ని సార్లు ముక్కలు చెక్కలు కావాలి? ఎవడికి తెలుసు? ఆంధ్రుల అద్భుతమైన అనైక్యత గురించి ఆలోచించుకోవాలి ముందు అని మన నాయకులకు ఎందుకు తోచదు?

గతప్రభుత్వానికి తోచీతోచనట్లు తోచినట్లు అనిపిస్తున్నది. అందుకే వివిధప్రాంతాల్లోను వివిధరకాలుగా అభివృధ్ధి కార్యక్రమం అంటూ‌ ఆ ప్రభుత్వం మాట్లాడేది.

ఈ‌కొత్త ప్రభుత్వం‌ ఈవిషయంలో కొంచె ఎక్కువ స్పష్టతతో‌ ఉన్నట్లు అనుకోవచ్చును. ఒకే‌ చోట రాజధాని అంటే అది మద్రాసు హైదరాబాదుల వారసత్వానికి దారితీసి తీరుతుందని వారికి గట్టి నమ్మకం కుదురినట్లే‌ భావించవచ్చును.

అందుకనే‌ ఆంధ్రరాష్ట్రం మూడు ప్రాంతాల్లోనూ మూడు రాజధానులు ఏర్పాటు చేయవలసిందే‌ అన్న పట్టుదల మీద ఉన్నారు. చివరికి ఈ విషయం కోర్టుకు ఎక్కినా సరే వారు నిన్నగాక మొన్న స్వాతంత్ర్యదినోత్సవం నాడు కూడ తమ ఆశయాన్ని కుండబద్దలు కొట్టినట్లు చెప్పారు. ఎలాగోలా న్యాయవ్యవస్థనూ దారికి తెచ్చుకోవాలన్న వారి ఆకాంక్ష కొంచెం భయంకరమైనదే‌ కాని అలా చేసి ఐనా వారు మూడు రాజధానులను ఏర్పాటు చేయాలని ఆలోచిస్తున్నారని అంటే అది సత్యదూరం కాకపోవచ్చును. అంత పట్టుదలతో‌ ఉన్నారు వారు.

ఎలాగూ మరిన్ని ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమాలను ఆంధ్రులు దిగ్విజయంగా చేయబోతారన్న దివ్యదృష్టి ఎలాగూ‌ ఉన్న మన ఆంధ్రాప్రభుత్వం వారికి వాటిలో‌ ప్రత్యేకకోనసీమరాష్ట్రం కోసం జరిగే ఉద్యమం కూడా ఉంటుందన్న స్పృహ తప్పకుండా ఉంటుందని నమ్మవచ్చును.

అందుచేత రాబోయే , అదేలెండి ఏదో‌ ఒక నాటికి రాబోయే కోనసీమరాష్ట్రం అవసరాలను దృష్టిలో‌ ఉంచుకొని కొన్ని పనులు చేయాలి. కేవలం‌ కోనసీమతో అంటే‌ మరీ చిన్నది అవుతుంది కాబట్టి ఉభయగోదావరీ‌జిల్లాలను కలిపి ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా మునుముందు ఏర్పడేందుకు దోహదపడాలి. ఆ కొత్త రాష్ట్రానికి కూడా ముచ్చటగా మూడు రాజధాని నగరాలుండాలి. కాకినాడ, రాజమండ్రి, మరొక ఎంపిక చేసిన ముఖ్యనగరమూ‌ వెరసి మూడు నగరాలూ రాజధానులుగా ఉండాలి. రాజమండ్రి వాణిజ్య రాజధాని అందాం. కాకినాడ పారిశ్రామిక రాజధాని అందాం. మరొక నగరానికి తగిన పోర్టుఫోలియో‌ కేటాయిద్దాం. ఈవిధంగానే ఆంధ్రాలో ముందుముందు పుట్టబోయే ప్రత్యేకరాష్ట్రాల అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని రాజధాని కేండేట్ నగరాలను ఇప్పటినుండే నిర్మాణం చేస్తూ‌ పోవాలి.

ఇప్పటికే ఆంధ్రావారి ఆదర్శవంతమైన బహుళరాజధానుల సిధ్ధాంతం ఇతర రాష్త్రాల వారినీ‌ ఆకర్షిస్తోందని వార్తలు వస్తున్నాయి. తమిళనాడులో మదురైని రెండవ రజధానిగా చేయమని అడుతున్నారట.

ఈ ముచ్చట ఇలా కొనసాగితే, యావద్దేశంలోనూ‌ రాష్ట్రాలూ - రాజధానులూ‌ అన్న అంశం విద్యార్ధులకు మంచి పాఠ్యాశం అవుతుంది.

దేశానికేం‌ కర్మం! యావత్ప్రపంచానికీ‌ ఈ‌ బహుళరాజధాని వ్యవస్థ ఆదర్శప్రాయం కావచ్చును.


17, ఆగస్టు 2020, సోమవారం

కరోనా కష్టసముద్రంలో ఒంటరిగా......

ప్రసాద్ ఆత్రేయ.

మంచి కవి, పండితులు.

కొన్ని పుస్తకాలు ప్రచురించారు.

ఒకప్పుడు హైదరాబాదులో ఈ.సీ.ఐ.యల్. కంపెనీలో పెద్ద ఉద్యోగం చేసి పదవీవిరమణ చేసారు.

ప్రస్తుతం విశాఖపట్నం వాస్తవ్యులు.

హోమ్ క్వారంటైన్ ఆయన పరిస్థితి.

కరోనాకు ఎవరైనా ఒకటే.

ఆయన నాకన్నా చాలా పెద్ద వారు.

నాకు చాలా ఆత్మీయులు.

నాకు మేనమామ గారు. అంటే మా అమ్మమ్మ గారి సోదరి కుమారులు.

 ఆయన కొడుకుల్లో ఒకడు అమెరికా మనిషి. 

మరొక కొడుకు విశాఖపట్నం లోనే ఉంటాడు.

"రాడు. వాడిని చూసి పదకొండేళ్ళైంది" అంటా రీయన. 

ఐనా ఇప్పుడు ఎవరు వస్తారు?  ఎవరు పలకరిస్తారు.

సొంత అపార్ట్మెంట్ లోపల ఒంటిరిగా బేలగా ఉన్నారు.

కరోనా వస్తూనే  ఒంటరితనాన్ని బహుమానంగా ఇస్తుంది.

హాస్పిటల్ వైద్యం వి.ఐ.పీలు కాని వాళ్ళకి దుర్భరమైన జనరల్ వార్డు సౌకర్యం రూపంలో మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది.

ఇతరులు స్పెషల్ రూమ్ తీసుకుంటే వైద్యం బాగుంటుందేమో తెలియదు. 

కాని ఇల్లూ ఒళ్ళు గుల్ల అవటం అన్నది ఖాయం.

ఆ స్పెషల్ అందని అందాల చందమామే మన బోటి సామాన్యులకు.

ఈ దేశంలో ముసలాళ్ళు టాక్సులు కట్టటానికీ, వైద్యశాలకు బిల్లులు కట్టుకకోవటానికీ ఉన్నారు. 

వి.వి.ఐ.పీలో,  కాకపోతే కనీసం వి.ఐ.పీలో కాని ముసలి వాళ్ళ గురించి ఎవరూ పట్టించుకోరు దేశంలో.

ఈమాట శంకరులు ఎప్పుడో చెప్పారు.

ఇప్పుడు ప్రసాద్ గారిని చూసే వాళ్ళెవరూ లేరు.

సరైన సదుపాయాలు లేవు.

వేళకింత సరైన ఆహారమూ అందించే వారు లేరు.

సరైన వైద్యం చెసే వారూ లేదు. 

నా కింకేం మాట్లాడాలో తెలియటం లేదు.








15, ఆగస్టు 2020, శనివారం

విశ్వనాథ వారి శ్రీమద్రామాయణ కల్పవృక్షము (Download)

 విశ్వనాథ వారి శ్రీమద్రామాయణ కల్పవృక్షము మనకు అంతర్జాలంలో లభిస్తోంది. ఇక్కడ డౌన్‌లోడ్ సూచికలు ఇస్తున్నాను.


  1. బాల కాండము
  2. అయోధ్యా కాండము 
  3. అరణ్య కాండము
  4. కిష్కింధ కాండము
  5. సుందర కాండము
  6. యుధ్ధ కాండము

ఈ‌పై పుస్తకాల్లో అరణ్య కాండము సుందర కాండము తి.తి.దే వారి సైట్‌లోనూ మిగిలిన నాలుగు కాండములూ అర్కీవ్ సైట్‌లోనూ‌ లభిస్తున్నాయి.

అసక్తి కలవారు తప్పక దిగుమతి చేసుకోండి. అంతర్జాలంలో ఈనాడు లభిస్తున్నా అవి రేపోమాపో అక్కడ ఉండకపోవచ్చును. కాబట్టి బధ్ధకిస్తే మనకే ఇబ్బంది మరి.

కావ్యకంఠ గణపతిముని అధ్యాత్మికపూజా స్తోత్రం

కృతేన సా నిసర్గతో
ద్రుతేన నిత్య మాననే
సితేన శీత శైలజా
స్మితేన శం తనోతు మే

ప్రతి క్షణం వినశ్వర
నయే విసృజ్య గోచరాన్
సమర్చ యేశ్వరీం మనో
వివిచ్య విశ్వ శాయినం

విశుద్ద దర్పనేన వా
విదారితే హృదాంబ మే
అయి ప్రయచ్చ సన్నిధిం
నిజే వాపు ష్యగాత్మజే

పురస్య మధ్య మాశ్రితం
సితం  య దస్తి పంకజం
అజాండ మూల మస్తుతే
సురార్చితే తవాసనం

ఆఖండ ధారయా ద్రవన్
నవేందు శేఖర ప్రియే
మదీయ భక్తి జీవనం
దదాతు తేంబ పాద్యతాం

వివాస నౌఘ మానస
ప్రసాద తోయ మంబ మే
సమస్త రాజ్ఞి హస్తయో
రనర్ఘ మర్ఘ్య మస్తుతే

మహేంద్ర యోని చింతనా
ద్భవన్ భవస్య వల్లభే
మహారసో రసస్త్వయా
నిపీయతాం విశుద్ధయే

సహస్ర పాత్ర పంకజ
ద్రవ త్సుదా జలేన సా
సహస్ర పత్ర లోచనా
పినాకినో భిషిచ్యతే

మమార్జితం య దిన్ద్రియై
స్సుఖం సుగాత్రి  పంచభిః
తదంబ తుభ్య మర్పితం
సుదాఖ్య పంచాకాయతమ్

వసిష్ట గోత్ర జన్మనా
ద్విజేన నిర్మితం శివే
ఇదం శరీర మేవ మే
తవాస్తు దివ్య మంశుకం

విచిత్ర సూక్ష్మ తంతు భ్రు
న్మమేయ మాత్మ నాడికా
సుఖ ప్రబోధ విగ్రహే
మఖోప వీత మస్తుతే

మహాద్విచిన్వతో మమ
స్వకీయ తత్వ విత్తిజం
ఇదం తు చిత్తసౌరభం
శివే తవాస్తు చందనం

మహేశ నారి !నిస్శ్వసన్
తధాయ ముచ్చ్వసన్ సదా
తవానిశం సమర్చకో
మమాస్తుజీవ మారుతః

విపాక కాల పావక
ప్రదీప్త పుణ్య గుగ్గులుః
సువాసనాఖ్య ధూప భ్రు
ద్భవ  త్వయం  మమాంబ తే

గుహావ తార మౌనినా
మయీశ్వరీ ప్రదీపితా
ఇయం ప్రబోధ దీపికా
ప్రమోద దాయికా స్తుతే

ఇమామయి  ప్రియా త్ప్రియాం
మహా రసా మహాం కృతిం
నివేద యామి భుజ్యతా
మియం త్వయా నిరామయే

సరస్వతీ సుదాయతే
మనో దదాతి పూగతాం
హృదేవ పత్ర మంబికే
త్రయం సమేత్యతే ర్ప్యతే

వినీల తోయ దాంతరే
విరాజ మాన విగ్రహా
నిజా విభూతి రస్తుతే
తటిల్లతా ప్రకాశికా

స్వరోయ   మంత రంబికే
ద్విరేఫ వత్స్వరన్ సదా
మమాభి మంత్ర్య దీసుమం
దదాతి దేవి తేన్ఘ్రయే

తవార్చనం నిరంతరం
యతో విధాతు మస్మ్యహం
న విశ్వనాధ పత్నితే
విసర్జనం విధీయతే

వియోగ మిందు దారిణా
న చేహ విశ్వ నాయకే
మదంబ సోత్ర రాజతే
తటిల్లతా శిఖాంతరే

అయం తవాగ్రిమః సుతః
శ్రితో మనుష్య విగ్రహం
తనూజ వేశ్మ సౌష్టవం
మృడాని !పశ్య కీద్రుశం

గణేశితు ర్మహాకవే
రసౌ ప్రమాణికావలీ
మనోంబుజే మహేశ్వరీ
ప్రపూజ నేషు శబ్ద్యతాం

12, ఆగస్టు 2020, బుధవారం

కరారవిందేన పదారవిందం...

 

 



కరారవిందేన పదారవిందం
ముఖారవిందే వినివేశయంతం
వటస్యపత్రస్యపుటే శయానం
బాలం ముకుందం మనసా స్మరామి

పుట్టీపుట్ఝగనే గట్టిమాయ చేసి

పుట్టీపుట్ఝగనే గట్టిమాయ చేసి
యెట్టులో జారుకొన్నా డెంతవాడో

ఏమో యిటు పుట్టగనె ఏదోమాయతో
అన్న రాము డున్న తావునకు రయమున తా నరగె
ఏమందుము పురిటిబిడ్డ డెట్లు దాటిపోయె
ఏమో యది యెవరి కెరుక యీశ్వరు డెరుగు

మొదలాయె వీని మాయ ముందుముందు దుష్టుల
వదలక బాలకుడు పట్టిపల్లార్చు రాయనుచు
మది నెంచి తలిదండ్రులు మరిమరి మురియగ
కుదురు లేని పిల్లవాడు గొల్లపల్లె చేరె

ఏమి మాయ లెరుగనట్టి రాముడై చేసినదే
ఈ మాయదారి శిశువు నిపుడు చేయనున్నది
భూమిపై రాకాసుల పోడిమి నడగించుట
స్వామి దివ్యలీలలను జనులార కనుడు

పుట్టువే లేని వాడు పుట్టినాడు

పుట్టువే లేని వాడు పుట్టినాడు వాడు
పుట్టుట మనభాగ్య మనగ పుట్టినాడు

తల కింత జూలుతో తానొక కంబము నుండి
బలవంతుడు హేమకశిపు పట్టిపల్లార్చ
నలనాడు తోచె నృహరి యసుర సంధ్య వేళ
తిలకించుడు వాడే కలిగె మరల నేడు

ఇలకు తా నరుడ నని యెంచుకొనుచు వచ్చె
బలవంతుడు రావణుని పట్టిపల్లార్చ
కలిగె మిట్టమధ్యాహ్న కాలాన రాముడై
తిలకించుడు వాడే తిరిగి వచ్చె నేడు

ఇలకు తా వెన్నుడ నని హెచ్చరించుచు వచ్చె
బలవంతుల నసురుల పట్టిపల్లార్చ
కలికి కద్దమరాతిరి కలిగినాడు కృష్ణుడై
తిలకించుడు వాడా దేవుడే నేడు

11, ఆగస్టు 2020, మంగళవారం

రాధేయుడు అంటే కృష్ణుడట!

"రాధేయుడు అంటే కర్ణుడు కదా
ఇక్కడ గుడిలో ప్రవచనాలు చెబుతుంది ఒకావిడ.కృష్ణుడు అంటోంది.నిజమేనా
"

పైన ఉన్నది వాట్సాప్‌లో మాచెల్లెలు అరుణ పంపిన ప్రశ్న.

 

మా చెల్లెలికి నేను చెప్పిన మాటలు

"పరమశుంఠలు సభాపూజ్యులైరి ఒక శతకకారుడు అన్నాడు. దాని అర్ధం ఇదే. కుంతి కొడుకు కర్ణుడిని అతిరథుడు అనే సూతుడు గంగలో దొరికితే తీసుకొని వెళ్ళి తనభార్య ఐన రాధ చేతికి ఇచ్చాడు. అలా కర్ణుడు రాధేయుడు అంటే రాధకొడుకు అయ్యాడు. ఈసంగతి మనదేశంలో అందరికీ తెలుసును. ఇదిగో కొత్తకొత్త గురువులు వస్తున్నారు. జాగ్రత జాగ్రత అని పిల్లలకి చెప్పాలి మర్చిపోకు."

 

ఇంత చక్కని గురువును జనానికి పరిచయం చేయకపోతే ఎలా అని అనిపించి ఈముక్కలు బ్లాగులో వ్రాస్తున్నాను.

ప్రజలారా తస్మాత్ జాగ్రత. కొత్త గురువుల నుండి పిల్లలను కాపాడుకోండి!


10, ఆగస్టు 2020, సోమవారం

ఎన్నడో నాస్వామి సన్నిథి

 ఎన్నడో నాస్వామి సన్నిథి కేనేగుట

యెన్నడో రాము డొక్కింత కృపజూపుట


పన్నుగ నాస్వామి కొరకు పాడగ నేనిచ్చట

నున్నానే కాని యిల నుండగ నాకేల

నిన్ను మెచ్చితి నని నన్ను నారాముడు

సన్న చేసి పిలుచుట జరిగేది యెన్నడో


ఉచితములై యొప్పారుచు నుండు నాపాటల

రుచిమరిగిన రాముడే యుచితమని తలచి

అచట పాడినది చాలు నలసినదా దేహమే

ఇచటనే యుండి పాడు మిక మీదట ననుట


పాటలా యవి నాకు పరమమంత్రము లందు

మాటలన్నియును వాని మహిమనే చాటునవి

నేటికో రేపటికో వాటికి మెచ్చి తన

వీటికి కిరమ్మని హరి పిలుచునో నన్ను


9, ఆగస్టు 2020, ఆదివారం

హరిని కీర్తించునదే యసలైన రసనయే

 హరిని కీర్తించునదే యసలైన రసనయే
మరి యన్యములు తాటిమట్టలేనే

కోమళుల గూడి యా కుచకచంబుల కనుల
నేమేమొ మాటాడి హీనుడు కాక
పామరత్వము విడచి పరమాత్మునే‌ యెన్ని
రామ రామా యని రాజీవనయన యని

అధికారుల మెప్పు లాసించి యిచ్చకము
లధికంబుగా పలికి యల్పుడు గాక
బుధులు మెచ్చగ హరి పురుషోత్తము నెన్ని
మధురంబుగ రామ మంగళాకార యని

కల్లగురువుల నమ్మి కానిపనులు చేసి
చిల్లర దేవుళ్ళ చింతించి చెడక
నల్లనయ్యను హరిని నారాయణు నెన్ని
ఎల్లవేళల రామ హృదయేశ్వరా యని


8, ఆగస్టు 2020, శనివారం

రారే రారే రమణీమణులార

రారే రారే రమణీమణులార
శ్రీరామదంపతుల చేరరారే

శ్రీరామచంద్రులను సీతమ్మవారినీ
మీరు పూమాలలతొ మెప్పింపరే
శ్రీరామచంద్రులను సీతమ్మవారినీ
మీరు గంధాదులతొ మెప్పింపరే

శ్రీరామచంద్రులను సీతమ్మవారినీ
మీరు మణిభూషలతొ మెప్పింపరే
శ్రీరామచంద్రులకు సీతమ్మవారికీ
మీరు హారతులిచ్చి మెప్పింపరే

శ్రీరామచంద్రులను సీతమ్మవారినీ
మీరు పాటలు పాడి మెప్పింపరే
శ్రీరామచంద్రులను సీతమ్మవారినీ
మీరు చక్కగ నాడి మెప్పింపరే

 

5, ఆగస్టు 2020, బుధవారం

నీ కన్యుల కెన్నడును నేను మ్రొక్కనే

నీ కన్యుల కెన్నడును నేను మ్రొక్కనే 
నాకు పరాంగ్ముఖుడ వగుట న్యాయమేనా

భగవంతుడ వగుటచేత బాగుబా గనవలయును
తగినవైన తగనివైన తమరి చేతలు
అగణితసద్గుణరాశివి అమితదయాశాలివని
జగమెల్లను కొనియాడెడు చాలమొండివాడివి

చిన్నచిన్న దొసగులెంచి చిలిపికయ్యము చేసి
చిన్నబుచ్చుకొనుట నీకు చెల్లుచుండె
నిన్ను నమ్ముకొని యుండిన నన్ను చిన్నబుచ్చినను
ఎన్నడైన నీ తప్పుల నెంచిపలుక బోనుగా

మానవుడ వైతివి మరి మాబాధల నెరిగితివి
జానకీరామ నిన్ను శరణు వేడు
మా నైజాము లెట్టి వైన మాతప్పు వెట్టి వైన
దీనతలు బాపు నీవే దిక్కు మాకందునుగా
 







4, ఆగస్టు 2020, మంగళవారం

హరినిపొగడు పాటలనే యాలపించరయ్యా

హరినిపొగడు పాటలనే యాలపించరయ్యా
హరిని మీరు పొగడితే నాలకించ మనసాయె

హరిచేసిన విశ్వములో హరి యిచ్చిన జీవముతో
హరిమయమగు ప్రకృతిలో హరినే గాక
హరిహరి ఇంకెవరి నయ్య యింక మీరు పొగిడేది
మరి యొక్కరి పొగడ మీకు మనసొప్పేనా

మీకు తెలియినో‌ లేదొ మీమనసున నామనసున
లోకులందరి మనస్సుల లోపల హరియే
శ్రీకరుడు శుభకరుడు శ్రీమహావిష్ణువే
మేకొని యున్నాడనుచు మిత్రవరు లార

వేనవేల నామంబుల విలసిల్లెడి వాడు
జ్ఞానుల కెఱుకైన సత్యము గలాడు
తానే శ్రీరాముడై తానే శ్రీకృష్ణుడై
మానితముగ మనమధ్యనె మసలె గాన


రామభజన చేయరే రామభజన చేయరే

రామభజన చేయరే రామభజన చేయరే
రామభజన మోక్షసామ్రాజ్యదయకం

రాముడిచ్చిన ధనములా రామునకే యంకితమని
రాముడిచ్చిన పదవులా రామునికే‌ యంకితమని
రాముడిచ్చిన పలుకులా రామునకే‌ యంకితమని
రాముడిచ్చిన జీవితమా రామునకే‌ యంకితమని

రామచరితమే మనోరంజకమైనట్టిదని
రామనామామృతమే ప్రాణాధారకమని
రామసంసేవనమే రమ్యమైనవృత్తియని
రామనామ మొక్కటే రక్తిముక్తిప్రదమని

రామచంద్రుడు త్రిలోకారాధ్యుడనుచు తెలిసి
రామరక్ష సకలజగద్రక్ష యనుచు తెలిసి
రామచంద్రుడు శ్రీమన్నారాయణుడని తెలిసి
రాముని హృదయమున నిలిపి రామ రామ యనుచును

3, ఆగస్టు 2020, సోమవారం

రాముడే వైద్యు డతని నామమె మందు

రాముడే వైద్యు డతడి నామమె మందు మన
పామరత్వవ్యాధి కదే పసందైన మందు

తేనియల కన్న నిదే తీయనైన దందు మరి
దీని ముం దమృతమే తీసికట్టందు
దీనిని రుచిచూచితే మానలే రందు  నిక
పైన భవరోగము మిము బాధించ దందు

ఎందరో పెద్దలు సేవించిరీ మందు వా
రందరకు మంచి చేసి నట్టిదీ ముందు
ముందు రామరాజుగారి మందుగొను డందు నా
ముందుకన్నా మంచిమందు మోహిని లేదందు

లక్షలు వెచ్చించకున్న లభియించే ముందు బహు
లక్షణమైన ముందు లాభించేమందు
రక్షించే మందు శ్రీరామ వైద్యుని మందు 
తక్షణమే గుణమిచ్చే దైన గొప్పమందు





1, ఆగస్టు 2020, శనివారం

హరివచ్చు హరివచ్చు హరివచ్చు నవనికి

హరివచ్చు హరివచ్చు హరివచ్చు నవనికి
సిరియు తన వెంటరా చిచ్చరపిడుగై

తనను తా నెరుగడట దశరథుని కొడుకట
మునులతో నుండునట వనముల తిరుగునట
మునుకొని సురవైరి మూకలను చెండునట
తనరాణికై శివుని ధనువునే విరచునట

జనకుని యానతి గొని చనునట వనములకు
వనమున మాయజింక వచ్చి మోసగించునట
జనకజను లంకకు రావణుడు కొనిపోవునట
వనధికి హరి యంతట వారధిని కట్టునట

మనుజుడనని భావించు మాధవుని చేతిలో
మనుజాశనేశుడును మరణమును పొందునట
వినుతశీలు డంతట తననుతా నెరుగునట
జనపతియై ధరనేలి స్వధామము చేరునట

31, జులై 2020, శుక్రవారం

మిక్కిలి సొగసుకాడు మేటి విలుకాడు


మిక్కిలి సొగసుకాడు మేటి విలుకాడు
నిక్కువమగు కీర్తి ధర నించినవాడు

మిక్కిలి బరువైన విల్లు మోపెట్టినాడు
ముక్కలాయె నంత నది యక్కజము గాను
మిక్కిలి సొగసుకత్తియ మేదినీకన్య
దక్కిన బహుమానమై తగినదాయెను

ఒక్క విల్లెత్తి భార్గవు నొంచి ధృతిమించెను
ఒక్క దర్భశరము పైన నునిచె బ్రహ్మాస్తము
ఒక్క బాణమున గూల్చె నేడుతాళంబు
ఒక్క బాణమున గూల్చె నుధృతుని వాలిని


ముక్కముక్కలుగ చేసి మూలబలము నెల్ల
మిక్కిలి తలలున్నవాని నుక్కడగించెను
చక్కని రామునకు సరిసాటివారు లేరు
మక్కువతో వాని గొప్ప మధురముగ పాడరే

(ఈకీర్తన ఆద్యంతం అప్రయత్నంగా ఏకాక్షర ప్రాసతో‌ నడిచింది!)

చక్కెర చాలని క్షీరాన్నము చక్కనిది కాదు

చక్కెర చాలని  క్షీరాన్నము చక్కనిది కాదు
తక్కువైనచో భక్తి పూజలో తగిన పూజ కాదు

చిక్కని చక్కని పాలతోను చేసిన ఫలమేమి
చక్కగా ఏలకుల పొడిని చల్లిన ఫలమేమి
ఎక్కువగా కిసిమీసు తగిలించిన ఫలమేమి
వెక్కసంబుగ జీడిపప్పును వేసిన ఫలమేమి

మంచిమంచి హంగులు పేర్చిన మంటపమే చాలా
ఎంచి మంచి పట్టుపుట్టములు ధరించినదే చాలా
పంచభక్ష్యపరమాన్నంబుల పళ్ళెరములు చాలా
అంచితంబుగ నిచ్చిన నక్షత్ర హారతులే చాలా

ఆడంబరమగు పూజలేమి యవసరమే కాదు
చూడడు భక్తిని కాని దేవుడు వీడుడు మూఢతను
వేడుక మీఱ భక్తిపొంగార వెలయించుడు పూజ
నేడే చేయుడు రామపూజను నిజమగు భక్తితో

వందనాలు వందనాలు వరలక్ష్మీ‌ (+ఆడియో)


వందనాలు వందనాలు వరలక్ష్మీ‌ జగ
ద్వందిత శుభపాదారవింద లక్ష్మీ

హరి దేవేరివి ఆదిలక్ష్మీ శీఘ్ర
వరదాయిని మా వరలక్ష్మీ
పరమాత్మికా శుభప్రదలక్ష్మీ లోక
పరిపాలనాసద్వ్రతలక్ష్మీ

రావణధ్వంసినీ రామలక్ష్మీ పరమ
పావని శ్రీరామభాగ్యలక్ష్మీ
భావనాగమ్యప్రభావలక్ష్మీ త్రిజగ
దావనగుణశీల అభయలక్ష్మీ

మాధవి రుక్మీణీ‌ మహాలక్ష్మీ భవ
బాధానివారిణి భద్రలక్ష్మీ
సాధుజనానందక జయలక్ష్మీ మా
కాధార మీవే యనంతలక్ష్మీ

ఈ కీర్తనను శ్రీరాగంలో శ్రీ టి.కె,చారి గారి గళంలో వినండి.

20, జులై 2020, సోమవారం

రామ రామ తప్పాయె రక్షించవయ్యె


రామ రామ తప్పాయె రక్షించవయ్యె
ఏమాత్ర మిద్ది యూహించ నైతి

ఒకరీతిగా వ్రాయ నింకొక రీతిగా నెఱిగి
యొకరు చేసిన మార్పు నోపగ లేక
వికలమాయె మనసు వివరించ లేనింక
సకల మెఱిగిన రామచంద్ర మూర్తీ

నిను గాక నన్యుల కనుచు దండంబులు
వినవయ్య యేనాడు పెట్టనేరనుగ
యనుకోని పొరపాటు ననుజేసి దొరలెనే
యను తాపమొక్కటి యధిక మాయె

అపచారమే యని యనుకొందువో
యపరాధి వీడాయె ననుకొందువో
విపరీత మాయెనని కపటినైపోతినని
తపియించు నాపైన దయజూపుము


జయజయ జయజయ జయజయ రాం


జయజయ జయజయ జయజయ రాం జయజయ జయజయ సీతారాం
జయజయ త్రిభువనపోషక రాం జయజయ శివనుత సీతారాం

శ్రీరఘునందన సీతారాం తారకనామా సీతారాం
కారణకారణ సీతారాం కౌసల్యాసుత సీతారాం
భూరిదయాపర సీతారాం పురుషోత్తమ హరి సీతారాం
నారాయణ హరి సీతారాం నళినదళేక్షణ సీతారాం

పతితపావన సీతారాం అమితసుగుణమణి సీతారాం
అతులితవిక్రమ సీతారాం అయోధ్యరామా సీతారాం
శ్రుతినుతవైభవ సీతారాం సురగణపూజిత సీతారాం
కృతరావణవధ సీతారాం కిల్బిషనాశన సీతారాం

వాతాత్మజనుత సీతారాం పరమపావన సీతారాం
పూతచరిత్ర సీతారాం భువనేశ్వర హరి సీతారాం
భూతగణేశ్వర సీతారాం పురాణపురుష సీతారాం
సీతారాం జయ సీతారాం సీతారాం హరి సీతారాం

19, జులై 2020, ఆదివారం

జనహితకర శ్రీరామచంద్రమూర్తీ

 జనహితకర శ్రీరామచంద్రమూర్తీ నా
మనసులో నున్న ఓ‌ మహిత మూర్తీ

అందగాడ వనుచు నీకు ముందే పేరు
మందహాసవదనుడ వని మరి యొక పేరు
అందరి వాడ వనుచు నది యొక పేరు
అందుకే‌ నా మానస మది నిను చేరు

వరగుణోపేతుడవగు సరసమూర్తివి
నిరుపమానపరాక్రమాన్విత మూర్తివి
సరిసాటి లేని పరమశాంత మూర్తివి
మరి యందుకె నాకు మనోహర మూర్తివి

నిరంజనా పరంతపా కరుణ చూపరా
మరియాదా పురుషోత్తమ మాటలాడరా
ధరాత్మజా మనోహరా దశరథ రామా
మరి మరి నిన్నే పొగడి మనసు మురియురా

18, జులై 2020, శనివారం

గడుసు పూజ!


తే। దేవుడా నీకు దండంబు దేవతార్చ
నా గృహంబున మాత్రమే‌ నళిననయన
కూరుచుండుము నిన్ను తోడ్కొనుచు బోవ
వీలుపడ దేను పోయెడు వీధులందు.

తే। ఉదయమే వచ్చి యొకపూవు నుంచి నీకు
చేయుదును నమస్కారమున్ చింతవలదు
మరియు నంతకు మించి సన్మామునకు
నాశ పడకుము నాశక్తి యంతవరకె

ఉ। వట్టి నరాధముండనని భావన సేయకు మయ్య భక్తి లేక కా
దెట్టుల నీకు తృప్తి యగు నించుక యేని నెఱుంగ దేవుడా
గట్టిగ నొక్క మంత్ర మనగా సరిగా పలుకంగ లేను నన్
తిట్టకు మయ్య పూజయని దీనిని చేకొను మయ్య వేడ్కతో

ఆ.వె।  ఒక్క పూవు నిచ్చి యొక్క దండము పెట్టి
చేసినట్టి పూజ చిత్తశుధ్ధి
నరసి నీవు మురిసి యన్ని వేళల నేను
కోరినట్టి వెల్ల కురియవయ్య

కం। ఇంతకు మించి వచింతునె
యెంతైనను నీవు భక్తి నెంచదవు కదా
సంతోషముగా నుండుము
సంతోషము నాకు గూడ సమ్మతి నిమ్మా


వరవరరావు గారు దయార్హులా?

ఈ రోజున ఒక వార్త చూసాను అది వరవరరావు గారికి సంబంధించినది. ఈనాటి ఆంధ్రజ్యోతి ఆన్‌లైన్ పత్రికలో అది వరవరరావు నాకు రాజకీయ గురువు: కరుణాకర్‌రెడ్డి అనే‌ శీర్షికతో‌ లభిస్తున్నది. ఈ వార్తాకారుడు సదరు వార్తను లిఖిస్తూ "ఈ లేఖ ఎవరినైనా కదిలించేలా ఉంది." అని వాక్రుచ్చారు.

అవును. నిజమే. ఇంతవరకూ విరసం‌నాయకుడు వరవరరావు గురించి కాని అసలు విరసం అనబడే సంస్థ గురించి కాని నేను ఎన్నడూ ప్రస్తావించలేదు నా బ్లాగులో. ఈ లేఖ నన్నూ‌ వ్రాసేలా కదిలించింది కదా. అందుకే‌ ఆ వార్తాకారుడు అన్నది నిజం అంటున్నది.

సమగ్రత కోసం, కేవలం ఈవ్యాసం‌యొక్క సమగ్రత కోసమే సదరు వార్తావ్యాసాన్ని యథాతధంగా ఇక్కడ ముందుగా చూపుతున్నాను.

విరసం నేత వరవరరావును కాపాడాలంటూ ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్యనాయుడుకు వైసీపీ ఎమ్మెల్యే కరుణాకర్‌రెడ్డి లేఖ రాశారు. ఎమర్జెన్సీ సమయంలో వరవరరావుతో తనకున్న అనుబంధాన్ని లేఖలో గుర్తుచేశారు. ఎంతో బరువెక్కిన హృదయంతో రాసినట్లు అనిపిస్తున్న.. ఈ లేఖ ఎవరినైనా కదిలించేలా ఉంది.‘‘

వరవరరావు నిర్బంధం, అనారోగ్యం గురించి మీకు తెలిసే ఉంటుంది. అనారోగ్యంతో ఆసుపత్రిలో ఆయన బందీగా ఉన్నారంటే హృదయం చెమ్మగిల్లుతోంది. 48 సంవత్సరాల క్రితం నాలో రాజకీయ ఆలోచనల అంకుర్భావ దశలో నాకు లభించిన ఎందరో గురువులలో ఆయనా ఒకరు. నలభై‌ ఆరు సంవత్సరాల క్రితం ఎమర్జెన్సీ బాధితులుగా మీరు, నేను ఇరవై ఒక్క నెలలు ముషీరాబాద్ జైల్లో ఉన్నప్పుడు ఆయన మన సహచరుడు. సాహచర్యం భావజాలంలో కాదు గానీ, కటకటాల వెనుక కలిసి ఉన్నాము, రాజకీయ సిద్ధాంతంలోనూ, జనక్షేమంకై నడిచే మార్గంలోనూ ఎవరి భావాలు వారివే. కానీ మనం మనుషులం. శరీరం మంచానికి కట్టుబడే 81 సంవత్సరాల వయసులో, అందులోనూ అనారోగ్యంతో ఉన్న ఆయనపైన ప్రభుత్వం దయ చూపాల్సిన అవసరం ఎంతో ఉంది. యాభై మూడు సంవత్సరాలుగా అడవులలో ఆయుధాలు పట్టుకుని తిరిగే సాయుధులు సాధించలేని విప్లవం మంచం పట్టిన వృద్ధుడు సాధించగడా ?. ఈ స్థితిలో ఆయన ఇంకా నిర్బంధంలో ఉంచడం అవసరమా? రాజకీయాలతో సంబంధం సంబంధం లేకుండా మానవాళి మంచికి ఎన్నో కార్యక్రమాలు చేసిన మీరు దయతో ఆలోచించండి. రాజ్యం ఇంత కాఠిన్యమా, న్యాయం ఇంత సుదూరమా అని ఏ మేధావి ఈ దేశంలో భావించకూడదు. అహింసయే పరమ ధర్మం, శత్రువులు సైతం క్షమించాలి, వేదాంత వారసత్వ భారతదేశపు ఉప రాష్ట్రపతి అయిన మీరు... వరవరరావు విడుదల విషయంలో వెంటనే జోక్యం చేసుకోవాలని సజల నయనాలతో విన్నవించుకుంటున్నాను. అనారోగ్యంతో అడుగులు తడబడుతూ నిస్సహాయంగా ఉన్న ఓ సిద్ధాంతం నిబద్ధ వృద్ధుడిని ప్రజాస్వామ్యవాదులులైన మీరు సానుభూతితో కాపాడమని కోరుకుంటున్నాను’’ అని భూమన కరుణాకర్‌రెడ్డి కోరారు.



ఇప్పుడు ఈ పైన చెప్పబడిన లేఖ గురించి నా అభిప్రాయాలు వ్రాస్తున్నాను. ఒకవేళ ఈ లేఖయే అసత్యం‌ ఐన పక్షంలో ఈ వ్యాసం అనవసర ప్రయాస అవుతుంది.

"శరీరం మంచానికి కట్టుబడే 81 సంవత్సరాల వయసులో, అందులోనూ అనారోగ్యంతో ఉన్న ఆయనపైన ప్రభుత్వం దయ చూపాల్సిన అవసరం ఎంతో ఉంది." అన్న వాక్యం చదివారా? వృధ్ధుడైన కారణంగానూ, అనారోగ్యంతో ఉన్న కారణంగానూ ప్రభుత్వం‌ ఆయన పైన దయ చూపాలని అంటున్నారు. గత యాభైమూడు సంవత్సరాల కాలంలో అడవుల్లో నుండి సాయుధవిప్లవం నడిపించిన యోధులు ఎంతో‌ మందిని చంపారు. వారిలో వృధ్ధులూ అనారోగ్యంతో ఉన్నవారూ‌ లేరా? ఎన్నడైనా సరే ఆ విప్లవకారులు దయ అన్నది ఎవరిపైన ఐనా చూపించారా? వారు ఎవరినైనా చంపటానికి పెద్దగా కారణం ఎప్పుడూ అవసరం పడలేదు కదా. కేవలం విప్లవవ్యతిరేకులనో పోలీసు ఇన్ఫార్మర్లు అనో మరొకటనే అనుమానం కొంచెం వచ్చినా చాలు. అవతలి వ్యకి ఎంత అవధ్యుడు ఐనా సరే చచ్చినట్లు చావవలసిందే‌. అంతే‌ కద. ఎన్నడూ అలాంటి దయలేని కిరాతక విప్లవహత్యలను ఖండించని వాడూ పైగా ఆ హత్యలకు సిధ్ధాంతాల ముసుగులు వేసి సమర్ధించే సంస్థకు చెందిన వాడూ, నాగరికసమాజంలో రచయిత ముసుగులో ఆయుధమున్ ధరింప అని కగ్గముగా నొకపట్ల ఊరకే సాయము సేయువాడ అన్నట్లు అడవివీరుల పక్షాన పనిచేసి చేసి జైలు పాలైన పెద్దమనిషి పట్ల ప్రభుత్వం‌ ఎందుకు దయ చూపాలి? ఆయన ఎప్పుడన్నా కొంచెం విచక్షణా దయా చూపమని తమ విప్లవవీరులకు సందేశం ఇచ్చారా నిజాయితీగా?


"ఈ స్థితిలో ఆయన ఇంకా నిర్బంధంలో ఉంచడం అవసరమా?" ఎన్నడైనా విచక్షణా దయా అనేవిలేకుండాఏదో ఒక ముద్రవేసి కిట్టనివారిని విప్లవంపేరిట అక్షరాలాహత్యలుచేయటం అవసరమా అని ఈమేథావి వరవరరావుగారు తమ విప్లవమిత్రుల్ని ప్రశ్నించారా నిక్కచ్చిగా నిజాయితీగా? వ్యతిరేకుల్ని ఎలాగన్నా ఎంత క్రూరంగా అన్నా చంపటం సబబే అన్న విప్లవవిధానం సరైనదే ఐన పక్షంలో రాజ్యం కూడా అటువంటి దయారహితుల్ని ఎంతకాలం అంటూ కనికరం చూపకుండా కఠిన నిర్భంధంలో ఉంచటం అత్యవసరమే అని వేరే చెప్పాలా?


"రాజ్యం ఇంత కాఠిన్యమా, న్యాయం ఇంత సుదూరమా అని ఏ మేధావి ఈ దేశంలో భావించకూడదు." చక్కటి అభిప్రాయం. తప్పకుండా ఒప్పుకోవలసిందే. ఏకాఠిన్యాన్నీ అన్యాయాన్నీ కుంటిసాకులకు హతమారిపోయిన మనుష్యుల పట్ల ఎంతమాత్రం చూపని వారిపై రాజ్యం ఎందుకని మృదువుగా వ్యవహరించాలి? అటువంటి వారికి మిక్కిలిగా సత్కారం చేసి వారుకోరిన న్యాయం అందించాలని రాజ్యం‌ఎందుకు ఆలోచించాలి? రాజ్యపౌరులపట్ల అది ద్రోహం కాదా? తమని నిష్కారణంగా కూడ చంపిపారేసే వ్యక్తుల్నీ వారికి సైధ్ధాంతిక నైతిక రాజకీయ సామాజిక మద్దతును అందించే వారిని దయగా చూడటం‌ అంటే రాజ్యప్రజలను ప్రమాదంలో బ్రతకమని చెప్పటం‌ కాదా? అదెలా సమర్ధనీయం?

"అహింసయే పరమ ధర్మం, శత్రువులు సైతం క్షమించాలి" అహా ఎంతటి గంబీరోపదేశం. ఇక్కడ ఒక చిన్న పొరపాటు దొర్లింది. నిజానికి లేఖకుని ఉద్దేశం‌ "అహింసయే పరమ ధర్మం, శత్రువును సైతం క్షమించాలి" అని సులభంగానే తెలుస్తున్నది. హింసయే పరమధర్మం. శత్రువును ఎలాగైనా చంపితీరవలసిందే అని నిత్యం‌ జపించే వారిని సమర్ధించే వ్యక్తి పట్ల ఈ‌ మహోపదేశాన్ని ఎలా అమలుచేయటం? "తుపాకి గొట్టం నుండే రాజ్యాధికారం వస్తుంది" అన్న నినాదం మనసా వాచా కర్మణా నమ్మే వారికి సైధ్దాంతిక గురుస్థానంలో ఉన్నారు కదా ఈ విరసం వారూ వారి తాలూకు వరవర రావు గారూను? అందుచేత ఈ గంభీరధర్మపన్నాలు వారి పట్ల వర్తింప జేయరాదు. చేయరాదు కాక చేయరారు. భారతంతో శ్రీకృష్ణుడు నిర్వచించిన ఆతతాయిలు అనే‌ పరిధిలోని వారు ఈ విప్లవకారులూ వారి తాలూకు వారూను. నిష్కారణంగా హత్యలకు తెగబడే వారు ముమ్మాటికీ ఆతతాయిలే. ఆతతాయిలు వేరే యితరకారణాల వలన అవధ్యులు ఐనా సరే, ఆతతాయిలు కాబట్టి అవశ్యం వధ్యులు. అశ్వత్థామ అందుకే బ్రాహ్మణుడూ, గురుపుత్రుడూ, తపస్వీ కూడా ఐనా సరే వధ్యుడైనాడు. అందుచే వృధ్ధుడు, అనారోగ్యవంతుడూ, మేథావి వంటి సాకులు వరవరరావు పట్ల దయనూ అహింసనూ చూపటానికి ఎంతమాత్రమూ ప్రాతిపదికలు కావు. సరే అయన స్వయగా తుపాకీ పుచ్చుకొనీ‌ కత్తిపుచ్చుకొనీ‌ హత్యలు చేయలేదంటారా? నివారణదక్షుడై కూడా అటువంటి హత్యలను ఉపేక్షించాడు, పైగా ప్రోత్సహించాడు. శ్రీకృష్ణుడు సారపు ధర్మమున్ అన్న పద్యంలో చెప్పినట్లు "దక్షు లెవ్వార లుపేక్ష సేసిరది వారల చేటగు" అన్నది సత్యం. అందుచే వరవరరావు గారు దయాపాత్రులు కానేకారు.

"అనారోగ్యంతో అడుగులు తడబడుతూ నిస్సహాయంగా ఉన్న ఓ సిద్ధాంతం నిబద్ధ వృద్ధుడిని ప్రజాస్వామ్యవాదులులైన మీరు సానుభూతితో కాపాడమని కోరుకుంటున్నాను". ప్రజాస్వామ్య వారులైన వారు ఆ ప్రజాస్వామ్య‌ం‌పట్ల కించిత్తు నమ్మకం కూడా లేని వారిని దయచూడాలి అన్న మాట ఒకటి వినటానికి బాగుంది. నిజంగా హత్యలు చేస్తున్నప్పుడు తాము హత్యచేస్తున్న వారు తమ వృత్తినిబధ్ధతో పోలీసుపని చేస్తున్నవారైనప్పుడు ఇలా ఆలోచించి ఎన్నడైనా వారిని కాపాడాలని దయతో ఆలోచించారా ఈ విప్లవం వాళ్ళూ వాళ్ళ విరసం గురువులూ? ఎన్నడూ అనారోగ్యంతో‌నో‌ మరొక కారణంగానో‌ నిస్సహాయంగా ఉన్నవారిని వీళ్ళు దయాదాక్షిణ్యాలు చూపి చంపకుండా వదిలారా? లేదే?

"రాజకీయ సిద్ధాంతంలోనూ, జనక్షేమంకై నడిచే మార్గంలోనూ ఎవరి భావాలు వారివే" అంటూ వరవర రావు గారు కూడా జనక్షేమం‌కోసం నడిచిన వారని సెలవిచ్చారు. ఈ విప్లవమార్గం జనక్షేమం కోసం ఐన పక్షంలో అది ఎటువంటి జనక్షేమ‌ం‌ చెప్పండి? తుపాకీ గొట్టం ద్వారానే వాళ్ళు రాజ్యాధికారం సంపాదించుకోవాలని తాపత్రయ పడుతున్నారు. ఇక్కడ జనం‌ కాని జనక్షేమం ప్రసక్తి కాని లేదు. తమ మార్గంలో నడిచే వారూ, తమ మార్గానికి అడ్డురాని వాళ్ళూ, తమ మార్గానికి అడ్డువచ్చే వాళ్ళూ‌ అని వారి దృష్టిలో జనం మూడు తెగలు. ఆ మూడో రకం‌ జనం, అంటే అడ్డు వచ్చే వాళ్ళ పట్ల వారి సిధ్ధాంతం చెప్పే విధానం అటువంటి వారిని ముళ్ళపొదల్లాగా నరికి పారెయ్యటమే. ఇది సుస్పష్టమే. కర్మ కా వీరి తుపాకీలు వీరికి రాజ్యాధికారాన్నే ఇస్తే జరిగేది ఏమిటి? అప్పుడు అడ్డూ అదుపూ ఉంటుందా వీరికి? అడ్డు చెప్పే సాహసం ఎవరికైనా ఉండటం వీలే‌కాదు కదా? అప్పుడు వీరు రెండవరకం జనం‌ అంటే‌ తమకు వ్యతిరేకులు కాకపోయినా అనుకూలురు కూడా కాని వారి పనీ పడతారు. కేవలం తమకు అనుకూలురైన వారికే‌ బ్రతికే‌ హక్కు ఉంటుంది వారి రాజ్యంలో. ఈవిషయంలో డొంకతిరుగుడు ఏమీ‌ లేదు. కచ్చితంగా అదే నిజం. ఆపుడు వారు ఎవరిపైన ఐనా దయా దాక్షిణ్యమూ చూపుతారా చెప్పండి. నమ్మలేక పోతున్న వారి కోసం ఒక ఉదాహరణ. తియాన్మన్‌ స్క్వేర్‌ వద్ద చైనా విద్యార్థులను కమ్యూనిష్టు చైనా ప్రభుత్వం ఎలా పురుగుల్ని చంపినట్లు చంపి పారేసిందో గుర్తు తెచ్చుకోండి. ముక్కుపచ్చలారని పసివాళ్ళే అని అక్కడి కమ్యూనిష్టు ప్రభుత్వం వా కనికరం ఏమన్నా చూపారా? విప్లవం లేదా కమ్యూనిజం‌ లెక్క ప్రకారం వ్యతిరేకులు అందరూ వర్గశత్రువులు - వావటం తప్ప వారికి మరొక నిష్కృతి లేదు. వారికి మరొక శిక్షలేదు. అక్కడ దయాదాక్షిణ్యాలు లేవు. విచక్షణ అన్న మాట ఊసే లేదు. ఇప్పుడు ఆలోచించండి. ఇటువంటి ఆతతాయి సంస్థలకు చెందిన వ్యక్తులపైన ధర్మం పేర అహింస పేర దయాదాక్షిణ్యాలు చూపటం పాములకు పాలు పోయటం మాత్రమే అవుతుంది కదా.

నాకు వరవర రావు గారితోగాని, కరుణాకర్ గారితో గానీ వ్యక్తిగతంగా పరిచయం లేదు. వ్యక్తిగత రాజకీయ శత్రుత్వ మిత్రత్వాల వంటివేమీ లేవు. కేవలం ప్రస్తుతం ఉన్న పరిస్థితి గురించి నా అభిప్రాయం వ్రాసానంతే.

17, జులై 2020, శుక్రవారం

ఎవరిని పొగడేరో యెందుకు పొగడేరో


ఎవరిని పొగడేరో యెందుకు పొగడేరో
భువిని రాముడొక్కడే పొగడదగిన వాడు
 
కొందరు బంధువులను గొప్పగ పొగడేరు మరి
బందుగుడన రామునంత వాడెవ్వడుండును
కొందరు ధనవంతులను గొప్పగ పొగడేరు కన
నందరి ధనములును నారాము డిచ్చినవే

కొందరు పండితుల గొప్పగ పొగడేరుమరి
యందరి పాండిత్యములు నారాము డిచ్చినవే
కొంద రధికారులను గొప్పగ పొగడేరు మరి
యందరి యధికారములు నారాము డిచ్చినవే

కొందరు గురువులను గొప్పగ పొగడేరు కన
నందరు గురువులును నారాముని యంశలే
కొందరు దేవతలను గొప్పగ పొగడేరు మరి
యందరు దైవతములు నారాముని యంశలే

15, జులై 2020, బుధవారం

ఏమి చెప్ప మందువయ్య భగవంతుడా



ఏమి చెప్ప మందువయ్య భగవంతుడా శ్రీరామునికథ చిత్రమాయె భగవంతుడా
నా మనసిది దాని నెన్ని భగవంతుడా వాడు నావాడని గర్వించు భగవంతుడా

శ్రీమహావిష్ణువేమి భగవంతుడా తనకు చింతలు కడగండ్లేమి భగవంతుడా
రాముడై మనిషివలె భగవంతుడా తాను కోమలికై యేడ్చుటేమి భగవంతుడా

పట్టాభిషేకవేళ భగవంతుడా కైకవచ్చి చెడగొట్టుటేమి భగవంతుడా
పట్టరాని క్రోథమును భగవంతుడా అన్న వంకజూచి యణచితిని భగవంతుడా

దాసపోషకు డేమి భగవంతుడా వనుల దైన్యమును పొందుటేమి భగవంతుడా
కౌసల్యా సుతుడేమి భగవంతుడా తాను కారడవుల నుండుటేమి భగవంతుడా

పంక్తిరథుని కొడుకేమి భగవంతుడా వాడు బన్నములు పడుటేమి భగవంతుడా
పంక్తికంఠు డెవ్వడయ్య భగవంతుడా మాకు వాని తోడ వైరమాయె భగవంతుడా

బంగారులేడి యేమి భగవంతుడా అది ముంగిటికి వచ్చుటేమి భగవంతుడా
చెంగుచెంగున యెగిరి భగవంతుడా అది సీతమ్మను మురిపించెను భగవంతుడా

దనుజుల మాయ యని భగవంతుడా నేను తలబాదుకొన్న వినదాయె భగవంతుడా
తన ముచ్చట చెప్పి వదిన భగవంతుడా విభుని దానిని తెమ్మన్నదో భగవంతుడా

రాకాసుల మాయ యని భగవంతుడా మా రాముడైన యెఱుగడేమి భగవంతుడా
చేకొని కోదండము భగవంతుడా అతడు శీఘ్రముగ పరువెత్తెను భగవంతుడా

అది రాముని చేజిక్కి భగవంతుడా అంత హాసీతా యనుచు జచ్చె భగవంతుడా
వదిన విని భీతి చెంది భగవంతుడా నన్ను పతి వద్దకు పంపుటేమి భగవంతుడా

ఇది యును మాయ యంటె భగవంతుడా తల్లి యెన్ని కారు లరచినది భగవంతుడా
వదిన బాధ చూడ లేక భగవంతుడా నేను పర్ణశాల వీడవలసె భగవంతుడా

దనుజుడా సందుచూచి భగవంతుడా మా తల్లి నపహరించినాడు భగవంతుడా
ఇనకులేశు శోకమో భగవంతుడా చెప్ప నింతిం తనరాదయ్య భగవంతుడా

రావణుడే దొంగయని భగవంతుడా పక్షిరాజు జటాయువు చెప్పె భగవంతుడా
దేవేరి జాడకొఱకు భగవంతుడా అన్ని దిక్కుల గాలించితిమి భగవంతుడా

హనుమంతుడు సీతమ్మను భగవంతుడా తా నరసివచ్చె లంకలోన భగవంతుడా
వననిధి మధ్యలోన భగవంతుడా ఆ స్వర్ణలంక యున్నదాయె భగవంతుడా

కడలికి వారధి కట్టి భగవంతుడా వార్ధి గడచి లంక చేరినాము భగవంతుడా
దుడుకు రావణుని తోడ భగవంతుడా పెద్ద దొమ్మి చేయవలసి వచ్చె భగవంతుడా

తుదకు రావణుని జంపి భగవంతుడా అన్న తొయ్యలిని తిరిగిబడసె భగవంతుడా
ఇదియేమి టయ్యె ఓ‌ భగవంతుడా అన్న కేల నిట్టి కష్టములు భగవంతుడా

దుష్టులను సంహరించి భగవంతుడా అన్న దోర్భలము చాటినాడు భగవంతుడా
కష్టమెల్ల తీరినట్లె భగవంతుడా ఇదే గద్దె నెక్కె రామమూర్తి భగవంతుడా

దానవాంతకుడు హరి భగవంతుడా ఈ దశరథాత్మజు డంట భగవంతుడా
వాని లీల లెన్నగా భగవంతుడా మా వశము కాకుండు నయ్య భగవంతుడా
 

రావణుని పైకి పోవు రామబాణమా


రావణుని పైకి పోవు రామబాణమా వాని
కావరము నణచి హరి ఘనత చాటుమా

వాడు మూడు లోకాలు గెలిచిన వాడైతే నేమి
వాడు శివదేవుడు మెచ్చు నట్టి భక్తుడైతే నేమి
వాడు పది తలలను కలిగినట్టి వాడైతే నేమి
వాడు రామబాణమునకు నేడు పడక తీరునా

వాడు మునుల నెల్ల బాధించు వాడగుట వలన
వాడు వనితలను చెఱబట్టు వాడగుట వలన
వాడు సురల కెల్ల దుస్సహుడగు వాడగుట వలన
వాడు చేసిన తప్పులకు శిక్ష పడక తీరునా

వాడు తన కపజయమే లేదని భావించు వాడు
వాడు తన కెప్పుడు మృతి లేదని భావించు వాడు
వాడు హరి భక్తుల నెల్లప్పుడు బాధించు వాడు
వాడు నే డిపుడు నీ దెబ్బకు పడక తీరునా


14, జులై 2020, మంగళవారం

అంగన్యాస కరన్యాసాలతోనే సహస్రనామస్తోత్రం చదవాలా?


అంగన్యాస కరన్యాసాలతోనే సహస్రనామ స్తోత్రాలు చదవాలా అన్న ప్రశ్న ఒకటి వచ్చింది. దానికి సమాధానంగా నాకు తెలిసినంతవరకూ వ్రాస్తున్నాను.

లలితా సహస్రనామ స్తోత్రమూ విష్ణుసహస్రనామం స్తోత్రమూ‌ వంటివి రెండు విధాలుగా చూడవచ్చును.

మొదటిది అవి స్తోత్రాలు. కాబట్టి సర్వజనపఠనీయాలు, పారాయణీయాలు. స్తోత్రపారాయణంలో అంగన్యాస కరన్యాసాలు అవసరం‌ లేదు.

రెండవది, అవి మాలా మంత్రాలు. కొంత అక్షరపరిమితిని మించి ఉండే‌ మంత్రాలకు మాలా అని సంజ్ఞ. ఉపనయన సంస్కారం పొందిన వారు, గురూపదేశం‌ తీసుకొని ఆయా మంత్రాలను అనుష్ఠానం‌ చేయవచ్చును. అలా అనుష్టానం చేసేవారు మాత్రమే అంగన్యాస కరన్యాసాలతో‌ సహా చేయాలి.

ఉపనయన సంస్కారం బ్రహ్మక్షత్రియవైశ్యవర్ణాలకు విధించబడింది సంప్రదాయంలో. అందుచేత ఆయా వర్ణాలవారు మాత్రం మంత్రోపదేశంగా మాలామంత్రాలను కాని ఇతరమంత్రాలను కాని, ఏమంత్రమైనా సరే‌, గురూపదేశంగా పొందినప్పుడు దానికి ఉద్దిష్టమైన అంగన్యాసకరన్యాసాలతో‌ సహా చేయవలసి ఉంటుంది. గురూపదేశం‌ లేని మంత్రాలను వారు కూడా కేవలం స్తోత్రాలవలెనే‌ (అంగన్యాస కరన్యాసాలు విడచి) పారాయణం చేయవలసి ఉంటుంది.

గురూపదేశంతో‌ మంత్ర దీక్షాస్వీకారం‌ చేసాక మంత్రానుష్టానాన్ని మహాశ్రధ్ధతో నిత్యమూ మిక్కిలి మడీదడీ వంటి నియమాలు పాటిస్తూ, మంత్రాధిష్టాన దేవతకు సాంగోపాంగ పూజాదికాలూ‌ నైవేద్యసమర్పణమూ అత్యంత భక్తిపూర్వకంగా సమర్పిస్తూ చేయవలసి ఉంటుంది. మంత్రం‌ నోటిలో‌ ఉన్నట్లే‌ మంత్రాధిష్ఠాన దైవతం‌ ప్రత్యక్షంగా ఎదుటనే ఉన్నట్లు భావించాలి కాని తదన్యంగా వ్యవహరించరాదు. మంత్రలోపం, శ్రధ్ధాలోపం, భక్తిలోపం వంటివి అనుష్ఠానాన్ని నిష్పలం చేయటమే‌ కాదు లోపతీవ్రతను బట్టి ప్రమాదకరమైన పరిణామాలకు కూడా దారితీస్తాయి కాబట్టి మిక్కిలి అప్రమత్తులై సేవించాలి.

ఇక్కడ మంత్రలోపం అంటే ఒక సంగతి తప్పకుండా చెప్పుకోవాలి. సహస్రనామస్తోత్రాలు చదివే వారు కేవలం అనుష్టుప్పుల నడకను అనుసరించి చదవటమో లేదా రాగతాళాలను పెట్టి పాడాలను చూడటమో చేస్తూ ఆ స్తోత్రాల్లో ఉండే నామాలను సరిగా పోల్చుకొని సుష్ఠువుగా ఉఛ్ఛరించటం లేదు. ఇది చాలా తప్పు. కొన్ని కొన్ని సార్లు ఇటువంటి మంత్రలోపం కారణంగా తప్పుడు నామాలను చదువుతూ‌ ఉంటారు. నామ విభజన సరిగా తెలుసుకోవటం మొట్టమొదటి కర్తవ్యం. ఎవరూ యూ-ట్యూబ్‌లో ఉన్న స్త్రోత్రాలను విని అవి సరిగ్గా ఉన్నాయని భ్రమపడనవసరం లేదు. సాధారణంగా అవి తప్పులతోనే ఉంటున్నాయి.

ఒకరకంగా మంత్రాధికారం లేని వర్ణోపర్ణాల వారే అదృష్టవంతులు. వారికి స్తోత్రపారాయణం చాలు. మిక్కిలి శ్రధ్ధాళువైన వ్యక్తి మంత్రాన్ని మిక్కిలి భక్తితో అంగన్యాసకరన్యాసాదులూ పూజాపునస్కారాలతో సేవిస్తే ఎటువంటి మంచి ఫలితాన్ని పొందటం‌ జరుగుతుందో, మంత్రాధికారం లేని వారు కేవలం భక్తితో‌ స్తోత్రాన్ని పారాయణం చేసి అంతటి ఫలమూ‌ పొందుతారు. ఇందులో ఎంతమాత్రమూ‌ సందేహం అక్కర లేదు.

ఇలా అవకాశం ఉన్నది కదా అని మంత్రాధికారం సంపాదించుకొన్నవారు ఎవరైనా కాని దానిని విడచి కేవలం‌ స్తోత్రంగా పారాయణం చేస్తామంటే‌ అది బధ్ధకమూ‌ అవినయమూ‌గా లెక్కకు వస్తుంది కాని మంచి ఫలితం‌ రానేరాదు.

మంత్రాధికారానికి అవకాశం ఉన్న వర్ణం వారైనా మంత్రాధికారం ఉపదేశం‌గా పొందని మాలామంత్రాలను పారాయణంగా అంగన్యాస కరన్యాసాలు లేకుండా చేయటానికి అభ్యంతరం‌ ఉండదు.

కొన్ని మినహాయింపులు ఎప్పుడూ‌ ఉంటాయి. స్త్రీలు ఎప్పుడూ మాలా మంత్రాలను పారాయణంగానే చేయవచ్చును. ఉపనయన రాహిత్యం కారణంగా వారికి ఉపదేశం ఉండదు కాబట్టి. కొన్ని కొన్ని మంత్రాలను స్త్రీలు ఉపదేశంగా పొందవచ్చును. కాని ఆ ఉపదేశం జపధ్యానాదులకు మాత్రమే కాని అంగన్యాసకరన్యాసాదులతో పూజావిధులకు అవకాశం ఇవ్వదు.

అనారోగ్యవంతులూ, కడువృధ్ధులూ, ప్రయాణకాలంలో అననుకూలతల మధ్యన చిక్కుబడిన వారూ, అశక్తత కారణంగా ఉపదేశం‌ ఉన్నప్పటికీ‌ పారాయణం చేస్తే సరిపోతుంది.

శ్రధ్ధగా మాలామంత్రాలను పారాయణం చేసే వారు కూడా అత్యవసరంగా పారాయణం చేయదలిస్తే మంత్రాధిదేవత ఎప్పుడూ 'సోహ మేకేన శ్లోకేన స్తుత ఏవ నసంశయః' అని ఒక్క శ్లోకం పారాయణం చేసి భక్తిగా నమస్కరించినా చాలు అంటుందని గుర్తించాలి. ఐతే‌ ఇది విధిలేని పరిస్థితుల్లో‌ మాత్రమే‌ పాటించవలసిన పధ్ధతి అని గుర్తించాలి.

13, జులై 2020, సోమవారం

తారకనామము చేయండీ


తారకనామము చేయండీ సంసారసముద్రము దాటండీ
నారాయణుని చేరువిధానము నమ్మకముగ నిదియేనండీ


తీరికూర్చుని కబురులాడుచు తిరుగుచు కాలము గడిపెదరా
నేరము లెంచుచు పొరుగువారిలో నిత్యము కాలము గడిపెదరా
చేరి కొలిచినను మెచ్చని కుజనుల సేవల కాలము గడిపెదరా
ఊరక ధనములు ప్రోవులుపెట్టెడు నూహల కాలము గడిపెదరా

హరి సర్వాత్మకు నచ్యుతు నభవుని యంతరంగమున తలచండి
సురసేవితుడగు శ్రీరఘురాముని శోభనమూర్తిని తలచండి
పురుషోత్తముని భక్తులందరకు మోక్షము కలదని తలచండి
మరలపుట్టుట మరలచచ్చుటను మాటే వలదని తలచండి

యువకులు వృద్ధులు నువిదలు పురుషుల కుచితం బిదియని తెలియండి
అవిరళముగ హరి నామము చేయుట కందరర్హులని తెలియండి
పవళులు రేలును తారకనామము వదలరాదని తెలియండి
శివుడీ తారకనామము నెప్పుడు చేయుచుండునని తెలియండి