ఈ రోజున నా క్రిందటి టపాను చదివిన భాస్కరంగారు కొన్ని ముఖ్యమైన సందేహాలు ప్రస్తావించారు. అందులో ఒకటి ' 'కౌలీనికేవలా' అని ఒకే నామంగా చూపించడం పునరుక్తి పరిహరణ కన్నారు. అలాగైతే విష్ణు సహస్రనామాలలో కూడా పునరుక్తులు ఉన్నాయి కదా?' అన్నది.
విష్ణు సహస్రానామస్తోత్రంలో దాదాపు ఇరవై శాతం నామాలు పునరుక్తం అవుతున్నాయి. కేవలం సరదాకు వాటిని ఒక పట్టిగా ఇస్తున్నాను. గమనించండి.
| క్రమసంఖ్య |
నామం |
ఉక్తస్థానాలు |
| 1 |
అచ్యుత |
100, 318 |
| 2 |
అజః |
95, 204. 521 |
| 3 |
అనంతః |
659, 886 |
| 4 |
అనఘం |
146, 831 |
| 5 |
అనలః |
293,711 |
| 6 |
అనిరుధ్దః |
185, 638 |
| 7 |
అనిర్దేశ్యవపుః |
177, 656 |
| 8 |
అనిర్విణ్ణః |
435, 892 |
| 9 |
అనిలః |
234, 812 |
| 10 |
అపరాజితః |
716, 862 |
| 11 |
అమితవిక్రమః |
516, 641 |
| 12 |
అమేయాత్మా |
102, 179 |
| 13 |
అమోఘః |
110, 154 |
| 14 |
అక్షోభ్యః |
801, 999 |
| 15 |
ఆదిదేవః |
334, 490 |
| 16 |
ఈశ్వరః |
36, 74 |
| 17 |
ఉద్భవః |
373, 790 |
| 18 |
ఋధ్ధః |
278, 351 |
| 19 |
కాంతః |
296, 654 |
| 20 |
కుముదః |
589, 807 |
| 21 |
కృతజ్ఞః |
82, 532 |
| 22 |
కృతాగమః |
655, 789 |
| 23 |
గహనః |
382, 544 |
| 24 |
గోపతిః |
495, 592 |
| 25 |
గోప్తా |
496, 593 |
| 26 |
గోవిందః |
187, 539 |
| 27 |
చక్రీ |
908, 995 |
| 28 |
చతురాత్మా |
137, 769 |
| 29 |
చతుర్వ్యూహః |
138, 767 |
| 30 |
తారః |
338, 968 |
| 31 |
దక్షః |
423, 917 |
| 32 |
దుర్ధరః |
266, 715 |
| 33 |
నిరిత్తాత్త్మా |
229, 597 |
| 34 |
పద్మనాభః |
48, 196, 346 |
| 35 |
పావనః |
292, 811 |
| 36 |
పుణ్యః |
687, 925 |
| 37 |
పురుషః |
14, 406 |
| 38 |
పుష్కరాక్షః |
40, 556 |
| 39 |
ప్రజాపతిః |
69, 197 |
| 40 |
ప్రణవః |
409. 957 |
| 41 |
ప్రభుః |
35, 299 |
| 42 |
ప్రమాణమ్ |
428, 959 |
| 43 |
ప్రాణః |
66, 320, 407 |
| 44 |
ప్రానదః |
65, 321, 408 |
| 45 |
భీమః |
357, 948 |
| 46 |
భోక్తా |
143, 500, 888 |
| 47 |
మహాకర్మా |
672, 787 |
| 48 |
మహీధరః |
317, 369 |
| 49 |
మాధవః |
72, 167, 735 |
| 50 |
మార్గః |
365, 397 |
| 51 |
యజ్ఞః |
445, 971 |
| 52 |
వసుః |
104, 270, 696 |
| 53 |
వసుప్రదః |
693, ??? |
| 54 |
వసుమనాః |
105, 687 |
| 55 |
వాయువాహనః |
331, 856 |
| 56 |
వాసుదేవః |
332, 695, 709 |
| 57 |
విక్రమీ |
75, 909 |
| 58 |
విధాతా |
44, 484 |
| 59 |
విభుః |
240, 880 |
| 60 |
విశ్వయోనిః |
117, 149 |
| 61 |
విష్ణుః |
2, 258, 657 |
| 62 |
వీరః |
401, 643, 658 |
| 63 |
వీరహాః |
166, 741, 927 |
| 64 |
వేదవిత్ |
128, 131 |
| 65 |
శివః |
27, 600 |
| 66 |
శుచిః |
155, 251 |
| 67 |
శుభాంగః |
782, 586 |
| 68 |
శౌరిః |
340, 644 |
| 79 |
శ్రీనివాసః |
183, 607 |
| 70 |
శ్రీమాన్ |
22, 178, 220 |
| 71 |
సంవత్సరః |
91, 422 |
| 72 |
సతాంగతిః |
184, 450 |
| 73 |
సత్యః |
106, 212, 869 |
| 74 |
సర్వజ్ఞః |
453, 815 |
| 75 |
సవితా |
884, 969 |
| 76 |
సహిష్ణుః |
144, 565 |
| 77 |
సింహః | 200, 488 |
| 78 |
సిధ్ధః |
97, 819 |
| 89 |
సుఖదః |
459, 889 |
| 80 |
సుపర్ణ |
192. 855 |
| 81 |
సువ్రతః |
455, 818 |
| 82 |
స్థవిష్ఠః |
53, 436 |
| 83 |
స్రష్టాః |
588, 990 |
| 84 |
హిరణ్యగర్భః |
70, 411 |
| 85 |
హుతభుక్ |
879, 887 |
| 86 |
క్షామః |
443, 854 |
చూసారా? మొత్తం 86 నామాలు పునరుక్తం ఐనట్లుగా కనిపిస్తున్నాయి. మొత్తం ఈ పై నామాలు సహస్రనామావళిలో 86 x 2 + 13 = 185 స్థానాల్లో ఉన్నాయన్నమాట. ఇది 18.5 శాతం! తక్కువేమీ కాదు!
ఐతే ఇవి పునరుక్తులుగా పరిగణించరు సంప్రదాయికంగా. ఎందువలన అన్న ప్రశ్నకు జవాబు ఉంది.
విష్ణుః మొదలైన అనేక నామాలు పునరుక్తంగా కనిపిస్తున్నా జాగ్రతతో చూస్తే అవి వేరు వేరు అర్థాలు ఇస్తూ ఉన్నాయి కాబట్టి పునరుక్తి ఎక్కడా లేదు. అంటే ఒక శబ్దాన్ని వేరు వేరు రకాలుగా విడదీసి చూడవచ్చు నన్నమాట.
మరికొన్ని నామాలకు ఒకటి కంటే ఎక్కువగా అర్థాలు వ్యాకరణాకార్యాపేక్ష లేకుండానే ఉంటాయి. ఉదాహరణకు శ్రీపతి అన్న మాటలో శ్రీ అన్న మాటకు లక్ష్మి అని అర్థమూ ఉంది మోక్షము అని అర్థమూ ఉంది. ఉభయత్రా విష్ణుప్రైపాదకమైన నామం అవుతున్నది. ఇలా అర్థం పునరుక్తి కనిపించిన చోట్ల ఒకటి కంటే ఎక్కువ అర్థాలున్నాయి.
సకృత్తుగా ఒకే అర్థం ఇచేట్లు కనిపించే నామాలు కొన్ని సందర్భాను సారంగా మరలా వచ్చినా అది దోషం కాదు స్తోత్రాలలో. సందర్భం వేరు కదా.
ఋధ్ధః అన్న నామం 271వదిగా ఉంది. దానికి శ్రీశంకరుల భాష్యం ప్రకారం సమృధ్ధి కలవాడు. వేటి సమృధ్ధి అంటే ధర్మము జ్ఞానము వైరాగ్యము వంఇ ఉత్తమ లక్షణముల సమృధ్ధి కలవాడు అని అర్థం. ఇదే 351వ నామం కూడా. అక్కడ భాష్యంలో ఋధ్యతి - వృధ్ధిని పొందును. అనగా ప్రపంచరూపము నృధ్ధిని పొందుచున్న వాడుగా ఉన్నాడు. ఋధు వృధ్ధౌ అనే ధాతువు నుండి క్త ప్రత్యయం ద్వారా ఈ రూపం నిష్పన్నం అవుతున్నది. ఋధ్ధ్ + త -> ఋధ్ధః
ఇలా ఒకే నామం వేరు స్థానాల్లో వేఉ అర్థంతో వ్యవహరించవచ్చును కాబట్టి పునరుక్తి ఏమీ లేదు.
వేదవిత్ అనే నామం 128వది అలాగే 131వది కూడా! మరీ దగ్గరగా. అదీ ఒకే శ్లోకార్థంలో! వేదో వేదవి దవ్యంగో వేదాంగో వేదవికవిః అని. ఇక్కడ సందర్భాను సారిగా వేదశబ్దాన్వయం మీద అర్థఛ్చాయలతో విడి నామాలే. ఒకే అర్థం చెప్పబడదు. కొద్దిగా విపులంగా చూదాం.
వేదవిత్ అనే 128వ నామానికి వ్యాఖ్య. వేదం వేదార్థంచ చ యథావిత్ వేత్తిః అనగా వేదమును దాని అర్థమును కూడా వాటివాస్తవరూపంగా స్పష్టంగా తెలిసినవాడు. వేదాంతకృత్ వేదవిత్ ఏవచ అహం అని గీతలో 15వ అధ్యాయంలో భ్గవద్వచనం. ఉపనిషత్ వేదాంత సంప్రదాయాన్ని ఏర్పరచే వాడినీ, వేదార్థమును చక్కగా అంటే సంపూర్ణంగా తెలిసినవాడినీ నేనే అని కృష్ణోక్తి. భారతంలో
సర్వే వేదాః సర్వవేద్యాః సశాస్త్రాః
సర్వే యజ్ఞాః సర్వ ఇజ్యాశ్చ కృష్ణః
విదుః కృష్ణం బ్రాహ్మణాః తత్త్వతో యే
తేషాం రాజన్ సర్వయజ్ఞాః సమాప్తః
అంటే అన్ని వేదాలూ, వాటిచే తెలియబడే సకలవిషయాలూ, అన్ని యజ్ఞాలూ, వాటిద్వారా ఆరాధించబడే దేవతలూ, అంతా కృష్ణుడే. ఏ బ్రహ్మవేత్తలు శ్రీకృష్ణుని వాస్తవంగా తెలుసుకుంటున్నారో వారికి సర్వయజ్ఞఫలితాలూ అందుతున్నాయి అని దీని అర్థం.
వేదవిత్ అనే 131వ నామానికి వ్యాఖ్య. వేదాన్ - వింత్తే - విచారయతి. వేదార్థమును చక్కగా విచారణ చేయును అని.
ఇక విష్ణుః అనే నామానికి ఉన్న వివిధ వ్యాఖ్యలను చెప్పాలంటే అదే మరొక పెద్ద టపా అవుతుంది.
అన్నట్లు ఇదే ఇప్పటికి విస్తారం ఐనది కదా. మరొకటపాలో కొనసాగిద్దాం.
